موقعيت اصل حسن‌نيت در فرايند دادرسي كيفري

حسن نيت به مثابه يك اصل پايه در حقوق كيفري ماهوي و شكلي، نه‌تنها در زمينه توجيه چرايي رواداريِ نهادهاي حقوقي از جمله اسباب اباحه رفتار ارتكابي، معاذير قانوني و كيفيات مخفِّفه در حق مرتكب جرم مجال طرح مي يابد، بلكه در طول فرايند دادرسي كيفري از مرحله پليسي تا مرحله رسيدگي و حتي اجراي حكم نيز موقعيت ويژه اي دارد. با آنكه در ادبيات حقوقي و در قوانين كيفري بسياري از كشورها به‌صورت صريح يا ضمني به اصل حسن نيت و تأثير آن بر تصميم مقام قضايي و گستره مسئوليت كيفري مرتكب، فراهم سازي زمينه بهره گيري از نهادهاي ارفاقي، اعطاي حق دفاع به متهم در توجيه رفتار ارتكابي و رفع اتهام، متعادل سازي نگاه كنشگران رسمي نظام عدالت كيفري و غيره اشاره شده است، اما در ادبيات حقوق كيفري و آيين دادرسي كيفري ايران، به شكلي بايسته و مشخص به اين اصل توجه نشده است. اگرچه برخي از كنشگران قضايي در مقام توجيه علت تعديل يا تبديل عناوين اتهامي و تغيير ميزان مجازات بر اساس دكترين حقوقي به حسن نيت توجه مي كنند، ليكن به دليل عدم شناسايي موقعيت قانوني اصل يادشده و نيز مغفول واقع‌شدن جايگاه آن در جريان دادرسي كيفري، به نقش اثرگذار آن توجهي نمي شود. در اين پژوهش كه به روش توصيفي ـ تحليلي و درعين‌حال تطبيقي با بهره گيري از ابزار كتابخانه و تحليل محتواي برخي آراء انجام يافته، موقعيت اصل حسن نيت، طي فرايند دادرسي كيفري مورد تشريح واقع شده و به پيامدهاي مثبت اهتمام قانوني و قضايي به آن از جمله تضييق دامنه جمعيت مظنونان و متهمان، كاهش حجم پرونده هاي قضايي، كاهش تعداد محكومان و زندانيان و نيز تحكيم موقعيت دادرسي منصفانه اشاره شده است.