تحليل گرافيكي پايداري عملكرد دانه براي گزينش ژنوتيپ‌هاي برتر باقلا (.Vicia faba L)

به منظور بررسي اثر متقابل ژنوتيپ×محيط (GEI) و پايداري عملكرد، 10 ژنوتيپ اميد بخش باقلا (G1-G10)، به همراه چهار رقم بركت، سرازيري، بلوچي و زرشكي (به عنوان شاهد)، در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در چهار ايستگاه تحقيقاتي (گرگان، دزفول، بروجرد، و ايرانشهر) به مدت دو سال (94-1393 و 95-1394) ارزيابي شدند. نتايج تجزيه واريانس مركب نشان داد كه اثر اصلي سال و برهمكنش سال در مكان و اثر سه‌گانه سال در مكان در ژنوتيپ بر عملكرد دانه در سطح احتمال يك درصد معني‌دار بود. بر اساس نتايج تجزيه GGE باي‌پلات (اثر اصلي ژنوتيپ + برهم‌كنش ژنوتيپ×محيط)، دو مؤلفه اصلي اول به‌ترتيب 7/84 و 6/6 درصد و در مجموع %3/91 درصد از تغييرات عملكرد دانه را توجيه كردند. ژنوتيپ G9 از لحاظ عملكرد و پايداري عملكرد نسبت به ساير ژنوتيپ‌ها برتري نشان داد. بر اساس نمودار چندوجهي، محيط‌هاي كلان و ژنوتيپ‌هاي سازگار هر محيط كلان تعيين شد. گرگان – بروجرد (لاين (G9، ايرانشهر (لاين G14) شد. ژنوتيپ‌هاي G9، G1، و G4 به ترتيب با عملكرد 3479، 2808، و 2739 كيلوگرم در هكتار بالاترين ميانگين عملكرد دانه را داشتند. بر اساس تجزيه و تحليل GEI و GGE باي پلات، محيط‌هاي گرگان و بروجرد از قدرت تفكيك خوبي برخوردار بودند. ژنوتيپ‌هاي G1، G5، G9 و G10 بيشترين پايداري عملكرد را داشتند و مي‌توانند در برنامه‌هاي اصلاحي مورد استفاده قرار گيرند.