بررسي تركيب جمعيتي، ساختار سپاه و سلاح‌هاي سلجوقيان كرمان

ملك قاورد سلجوقي پس از پيروزي بر بقاياي ديلميان حاضر در كرمان، حكومت محلي قدرتمندي را پايه گذاري كرد كه حدود يك قرن و نيم (583-442 ه.ق) دوام آورد. آنچه مسلّم است تشكيلات نظامي و ساختار سپاه سلجوقيان كرمان تأثيري غيرقابل انكار در دوام اين حكومت داشت. در همين راستا نوشتار حاضر با بهره گيري از روش مطالعات تاريخي و با رويكرد توصيفي- تحليلي در صدد پاسخگويي به اين پرسش است كه تشكيلات نظامي و تركيب جمعيتي سپاه سلجوقيان كرمان چگونه بوده و آنان از چه تاكتيك هاي نظامي و افزار و ادوات جنگي استفاده مي كردند؟ يافته هاي پژوهش نشانگر آن است كه سلجوقيان كرمان در تشكيلات سپاه خود، ساختار نظامي حكومت هاي قدرتمندي همچون سلجوقيان بزرگ و غزنويان را الگو قرار داده و سپاهي چندقوميتي را ايجاد كرده بودند. البته آنچه در ساختار نظامي و تركيب جمعيتي سپاه سلجوقيان كرمان به ويژه در اواخر اين حكومت تاثيرگذار بوده، اقتدار روزافزون اُمرا و اتابكان و دخالت هاي فراوان آن ها در امور سپاه است. اتابكاني همچون خواجه مؤيدالدين ريحان، خواجه علاءالدين بزقش و خواجه قطب الدين محمد كه هر كدام فوجي از غلامان زرخريد خود را وارد سپاه كرده و با تغيير در تركيب جمعيتي سپاه، منافع خود را مي جستند.