اخلاق و نظريه اجتماعي رويكردي جامعه‌شناختي به اخلاق در مصرف

با اوج‌گيري فناوري‌هاي جديد در عصر مدرن، زيست انساني متفاوت شد و انسان در جهان اجتماعي از يك مصرف‌كنندۀ ساده به مصرف‌كننده‌اي متنوع و هدفِ مصرف تبديل شد. مصرف‌كننده و عملكرد او پيش از اين محدود به يك بازار بود؛ اما با ايجاد بازارها و محصولات جديد، گفتمان غالب بر مصرف‌كننده نيز متفاوت شد. در اين ميان، اخلاق به‌عنوان يك امر پايه و جهان‌شمول، ارتباط عميق‌تري با كنش‌هاي انساني در حوزۀ مصرف يافت و البته بي‌تأثير از چنين تغييري هم نبود. اين پژوهش به اين پرسش پاسخ مي‌دهد كه در نظريۀ جامعه‌شناختي، اخلاق در مصرف چگونه قابل تبيين است. بررسي ديدگاه‌هاي جامعه‌شناختي با رويكردتوصيفي‌تحليلي نشان مي‌دهد اخلاق در مصرف سه وضعيت را پشت‌سر گذاشته است. نخست اينكه منابع سنتي نظير دين و جامعه موجب واقعيت‌بخشي به اخلاق و مؤثربودنش در مصرف شده‌اند. دوم، اخلاق تحت‌تأثير ساختارهاي اجتماعي است و قوانين، آيين‌ها، هنجارها و زبان اخلاقي يك گروه، به‌جاي اينكه فرد را تنها عامل در برساخت كنش‌هاي اخلاقي ناظر به خريد بداند، بر بينش‌هايي متمركز است كه ساختار به لحاظ اخلاقي بر فرد تحميل مي‌كند. در نهايت، لذت و سليقۀ شخصي، دو پايه براي عينيت‌دادن به اخلاق مصرف‌گراي جهان مدرن و بافضيلت‌‌شمردن مصرف‌كننده در زمان مصرف هستند.