آسيب‌ شناسي بلاغت زبان براساس نظريۀ نقش ‌گرا (با تكيه بر داستان يكي بود و يكي نبود جمالزاده)

زبان ‌شناسي نقش ‌گرا كه نشأت گرفته از مكتب نقش ‌گرا است، توانايي‌ها و خلاقيت‌هاي مؤلف در استفاده از نظام گفتاري و نوشتاري زبان، جهت نظام بلاغي و كاركردهاي ديگر زبان را مورد بررسي و تحليل قرار مي‌گيرد. صاحب نظراني چون مارتينه، ياكوبسن و هليدي براي زبان نقش‌هاي گوناگوني را بر‌شمرده‌اند.كه از اين ميان نقش‌هاي شش‌گانۀ: ارتباطي، ارجاعي، ترغيبي، عاطفي، محمل انديشه و آفرينش ادبي از همه مهم‌تر و مشهورتر است كه در اين مقاله در داستان «فارسي شكر است» اثر محمدعلي جمالزاده، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. از اين ديدگاه، جمالزاده به عنوان پيشاهنگ داستان‌نويسي كوتاه فارسي با آگاهي از ظرفيت‌هاي بالقوۀ زبان فارسي و با تسلط بر فنون روايت، توانسته به خوبي از نقش‌هاي شش‌گانۀ كلام براي ايجاد جذابيت‌هاي ادبي بهره گرفته به آسيب‌شناسي بلاغت زبان بپردازد. او در اين داستان به شيوۀ هنرمندانه و به طور ملموس و عملي، مهم‌ترين و خطرناك‎ترين آسيب زبان را كه بيگانه‌مآبي مفرط و نابه‌جاست به مخاطب گوشزد كرده، آن‌ها را به استفادۀ طبيعي از زبان براي بلاغت آن ترغيب مي‌كند.