هدايت و ضلالت قرآني و رابطةآن با اختيار انسان از منظر علّامه طباطبايي، فخر رازي و زمخشري

Quranic Guidance and Deviation and its Relation to Human Authority from the Viewpoint of Allameh Tabataba'i, Fakhre Razi, Zamakhshari

يكي از موضوعات مهم قرآني مسئلة هدايت و ضلالت است؛ در اين رابطه، قرآن در مواردي هدايت و ضلالت را به خدا نسبت مي‌دهد و درآياتي نيز بر اراده و اختيار انسان در هدايت و ضلالتش تأكيد دارد. چه رابطه‌اي بين هدايت و ضلالت الهي و نقش افعال اختياري و ارادةانسان از منظر قرآن وجود دارد؟ اين تحقيق با روش توصيفي، تحليلي و تطبيقي به بررسي آيات هدايت و ضلالت در قرآن از ديدگاه علّامه طباطبايي در تفسير« الميزان» ، فخررازي در تفسير مفاتيح‌الغيب و زمخشري در تفسير كشاف مي‌پردازد. هدف اين پژوهش، يافتن رابطه‌اي معنادار بين هدايت و ضلالت الهي است كه از ظاهر برخي ازآيات قرآن فهميده مي‌شود و نيز نقش اختيار و ارادة انسان در اين موضوع كه از بعضي آيات ديگر استنباط مي‌شود. علّامه طباطبايي هدايت ابتدايي و توفيقي را به ارادة الهي و ضلالت ابتدايي را به ارادة انساني و ضلالت كيفري را نوعي مجازات الهي مي‌داند؛ فخر رازي با پذيرش مسلك جبرگرايانه، خداوند را خالق همه‌چيز از جمله هدايت و ضلالت بيان كرده است و زمخشري، براساس مكتب اعتزال، استناد هدايت و ضلالت در آيات قرآن به خداوند را نوعي مجاز مي‌داند و بر نقش اراده و اختيار انسان تأكيد دارد.

Quranic Guidance and Deviation and its Relation to Human Authority from the Viewpoint of Allameh Tabataba'i, FakhreRazi, Zamakhshari.