عقل‌گرايي در منابع اخلاقي متأخر شيعه (با محوريت محجة البيضاء، معراج السعادة و جامع السعادات)

فاقد عنوان لاتين

عقل‌گرايي شيعه در اخلاق بر مدار اصل حسن و قبح عقلي مي‌چرخد؛ اما به دليل حديث‌محور بودن اخلاق، تا قرن‌ها تنها كساني مثل ابن مسكويه و خواجه نصير طوسي به كارايي عقل در اخلاق اعتبار داده بودند. از قرن يازده به بعد علمايي چون فيض كاشاني و بعداً نراقي‌ها، اين اعتباردهي را احيا كردند كه تا كنون ادامه دارد. كاركرد عقل نظري در شناخت مباني ارزش‌هاي اخلاقي و شناخت حسن و قبح افعال اخلاقي و كاركرد عقل عملي در ايجاد انگيزه براي ترك يا فعل آن افعال، نمود پيدا مي‌كند. عقل در المحجه البيضاء، مي‌تواند مفاهيم و مباني اخلاقي را كشف و فهم و حتي افعال اخلاقي را داوري كند كه وابستگي اخلاق به عقل را مي‌رساند؛ اما در مكتب اخلاقي نراقي‌ها، براي فهميدن احكام و افعال اخلاقي در كنار شرع قرار مي‌گيرد، هرچند دامنه فهم‌اش محدود است. ديگر قواي نفس را رهبري مي‌كند و نتيجه اين رهبري عقل، فرمان‌بري ديگر قوا و سعادت نفس است. در اين مقاله با روش تحليلي توصيفي، چگونگي عقل‌گرايي در آثار اخلاقي متأخر شيعي بررسي شده و تعيين جايگاه معرفتي و كاركردگرايانه عقل در اخلاق شيعي، هدف آن است.

فاقد چكيده لاتين