قبيله خزاعه و نقش سياسي ـ اجتماعي آن در آغاز گسترش اسلام

كيفيت حيات سياسي ـ اجتماعي قبايل عرب در شبه‌جزيره عربستان از بنيان‌هاي تاريخ‌نگاري عرب پيش و پس از اسلام است؛ ازاين‌رو نقش قبايل عرب در تاريخ تحولات، گسترش و تثبيت اسلام در شبه‌جزيره و آگاهي و شناخت پيشينه‌ آنان مي‌تواند روشن‌كننده‌ بسياري از زواياي تاريك تاريخ اسلام و جريان‌شناسي فكري و فرهنگي مسلمانان باشد. ظهور اسلام و شعارهاي آرماني‌اش رويكرد جديدي را در ميان قبايل عرب بنيان نهاد و قبايل با رغبت يا با شدت و حدت سر تسليم در برابر آن فرود آوردند. هدف اين تحقيق بررسي يكي از قبايل عرب به نام خزاعه است. قبيلة خزاعه يكي از قبايل بزرگ عرب، و از شاخه‌هاي قحطاني است كه در بخشي از يمن سكونت داشتند و به مكه مهاجرت كردند و از ضعف و فساد جرهم، قدرت شهر مكه را به دست گرفتند. يكي از كاركردهاي مهم قبيله خزاعه، وجود رجال سياسي ـ نظامي است كه از اين قبيله برخاسته‌اند. از سويي ديگر خزاعي‌ها در حوادث دوران رسول‌الله(ص) نقش كليدي و مؤثر داشتند. محور اصلي اين تحقيق تبيين و ارزيابي سير تاريخي قبيله خزاعه در عصر جاهليت و رابطه خزاعي‌ها با رسول‌الله(ص) و چگونگي اسلام آوردن اين قبيله است. در اين پژوهش سعي بر آن است تا به روش توصيفي ـ تحليلي و با استفاده از منابع اصلي تاريخ اسلام به بررسي نقش قبيله خزاعه در تحولات پيش از اسلام و دوران رسول‌الله(ص) و ارتباطات و تعامل سياسي اين قبيله با رسول‌الله(ص) بپردازد. فرضيه مقاله آن است كه كنشگران خزاعي در حوادث دوران رسول‌الله(ص) و ثبات آن، نقش مهمي داشتند. لذا براي شناخت بهتر اسلام، بررسي جايگاه و نقش هر يك از قبايل به عنوان ساخت‌هاي دروني جامعه ضروري است.