شيخ شهاب الدين تورانپشتي و كتاب المعتمد في المعتقد

Sheikh Shihâb al-Din Turân-Poshti and the book of al-Mu'tamad fi'l-mu'taqad

شيخ شهاب الدين توران‌پشتي يكي از عالمان كمتر شناخته شده‌ي قرن هفتم هجري و معاصر با سعدي است كه در رشته‌هاي گوناگون علوم اسلامي به فارسي و عربي آثاري از او بر جاي مانده است. زادگاه وي توران‌پشت، از جمله آبادي‌هاي كهن و معتبر يزد به شمار مي‌رود. در ميان آثار توران‌پشتي كتابي به نام «المعتمد في المعتقد» وجود دارد كه به نثر شيواي فارسي نوشته شده و از لحاظ ويژگي‌هاي ادبي و مسائل كلامي درخور توجه است. اين مقاله كه به شيوه توصيفي‌ـ تحليلي تدوين يافته، به اختصار به شرح حال توران‌پشتي مي‌پردازد و در مورد انگيزه‌ او از تأليف اين كتاب و ساختار و محتواي آن توضيح مي‌دهد. همچنين در اين نوشتار به منظور نشان دادن سبك نگارش شيخ بخش‌هايي از المعتمد كه نكته‌ي كلامي شايان توجهي در برداشته آورده شده و به شرح و تحليل آن‌ها پرداخته‌ايم. «توقيفي پنداشتن اسماء الهي»، «تأويل را خلاف ظاهر دانستن» و «اعتقاد به قديم بودن كلام خداوند» برخي از آراء كلامي تورانپشتي است و «صوفي مشرب بودن» او به وضوح از لابه لاي آثارش برداشت مي‌شود.

Sheikh Shihab al-Din Turân -Poshti is one of the less well-known scholars of the seventh century and contemporary with Saadi. He has been featured in various fields of Islamic sciences in Persian and Arabic. His hometown, Turanposht, is one of the oldest and most well-known settlements in Yazd. Among the works from Turân-Poshti, there is a book called al-Mu'tamad fi'l-mu'taqad, written in Persian prose, which is worthy of attention in terms of literary features and verbal issues. This essay, written in an analytical descriptive form, briefly describes Turân -Poshti biography and explains about his motivation for writing this book and its structure and content. In this paper, in order to illustrate Sheikh writing style, we have quoted parts of al-Mutfamad that bear significance. n general, the study of the works of the Sheikh shows that he had a profound sense of belonging to Sufism, and this has also been influential in his theological views.