بررسي اصل برائت از منظر فقه و حقوق و لزوم رعايت آن در حق متهم

اصل برائت به عنوان يكي از مهم ترين اصول عمليه به شمار آمده و عبارتست از «حكم به عدم ثبوت تكليف در مواردي كه تكليف، مشكوك است.» علما و كارشناسان علم اصول حجيت و اعتبار اين اصل را با استفاده از كتاب، سنت و عقل، به اثبات رسانده اند. اين اصل علاوه بر اين‌كه نقش مهمي در استباط احكام فقهي توسط فقيه دارد، در مباحث حقوق نيز كاربرد فراوان دارد و حقوق دانان، قضات و وكلا را در استنباط صحيح احكام حقوقي وآراي قضايي ياري مي رساند. پذيرش اصل برائت در حقوق كيفري آثار و نتايجي را نسبت به حقوق متهم و تشريفات رسيدگي به دنبال دارد كه عدم رعايت آن نه تنها تجاوز و تعرض به حقوق اساسي افراد جامعه تلقي مي شود بلكه قلمرو اجرايي اين اصل را مخدوش مي‌نمايد. در اين پژوهش ابتدا معناي لغوي و اصطلاحي اين اصل، ادله اثبات و كارايي آن در فقه و حقوق اسلامي و ديگر كشورها و اهميت آن مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. اصل برائت در فقه و حقوق اسلامي جايگاه بسيار عالي و كاركردهاي گسترده و وسيع دارد در مورد اهميت و كاربرد آن همين‌مقدار بس كه به صرف وجود شك و عدم ارائه دليل كافي براي اثبات اتهام و جرم، زمينه براي تبرئه متهم فراهم شده و متهم تبرئه و آزاد مي گردد.