فراتحليل تأثير منابع‎طبيعي بر رشداقتصادي

تاكنون مطالعات زيادي براي پاسخ به اين سؤال صورت گرفته است كه منابع‎طبيعي چه تأثيري بر رشد اقتصادي دارند. پاسخ مطالعات به اين سؤال متفاوت است، برخي نشان مي‎‎‎‎دهند منابع‎طبيعي تأثيري بر رشد اقتصادي ندارد، برخي تأثير منفي (نفرين منابع) و تعدادي نيز تأثير مثبت را نشان مي‎دهند. هدف اين مطالعه اين‎‎‎‎ است كه با استفاده از ابزار فراتحليل، برآيند روشمندي از نتايج متفاوت مطالعات اين حوزه ارائه دهد. فرضيه اين پژوهش اين‎ است كه «بر اساس اندازه اثر حاصل از برآيند نتايج مطالعات تجربي منفرد و با در نظر گرفتن تورش انتشار و ناهمگني انتشار، فرضيه نفرين منابع‎طبيعي رد مي‎‎‎‎شود». به‎اين‎منظور، طبق چارچوب مشخصي، مطالعات منتشرشده و در دسترس تا پايان ماه اوت 2021 را مورد بررسي قرار داديم. پس از مطالعه چكيده پژوهش‎ها، نهايتاً 87 مطالعه‎‎‎‎ منفردِ شامل 1172 رگرسيون كه داراي يك متغيّر توضيحي نشان‎‎‎‎دهنده‎‎‎‎ منابع‎طبيعي بودند و متن كامل آنها به صورت رايگان در دسترس بود را انتخاب كرده و نتايج رگرسيون‎‎‎‎هاي اين مقالات را به دقت استخراج و شماره‎گذاري كرديم و پس از آن فراتحليل را انجام داديم. نتايج فراتحليل چندسطحي اين مطالعه نشان مي‎‎‎‎دهد درحالت كلّي منابع‎طبيعي تأثير منفي كوچكي (0.087−) بر رشداقتصادي دارند. بنابراين فرضيه اوليه اين مطالعه رد مي‎‎‎‎شود، و اندازه اثر كل، نفرين منابع را نشان مي‎‎‎‎دهد، اگرچه شدّت آن طبق معيار كوهن كم است. مطالعه حاضر نشان مي‎‎‎‎دهد پژوهش‎‎‎‎هايي كه مؤلفه‎هايي مانند نوع منابع‎طبيعي، ميزان وابستگي اقتصاد به منابع‎طبيعي، كيفيت نهادي، سرمايه‎‎‎‎گذاري، آزادي تجاري و... را در مدل‎هايشان در نظر گرفته‎اند، تأثير منابع‎طبيعي بر رشد اقتصاديشان تغيير كرده است.