در مسير كنترل و بهنجارسازي؛ مطالعه جامعه‌شناختي اجتماعات معنويت‌گرا

پژوهش حاضر با هدف مطالعه سازو كار و پي آمدهاي اجتماعي «اجتماعات معنويت گرا» انجام شده و به اين پرسش مي‌پردازد كه چنين اجتماعاتي از چه رويه هايي براي اهداف خود استفاده كرده و نيز چه تأثيري بر مخاطبان خود به‌ويژه ذهنيت و كنش هاي آن ها خواهند داشت. اين پژوهش براي پاسخ گويي به پرسش هاي خود از روش هاي كيفي شامل: مشاهده همراه با مشاركت، مصاحبه قوم نگارانه و مطالعه اسناد استفاده كرده است. در چهارچوب مفهومي پژوهش در پارادايم «پساسكولاريزاسيون» و همراه با تحديد مفاهيمي همچون دينداري هاي جديد و جنبش هاي جديد ديني، «معنويت گرايي جديد» و «اجتماعات معنويت گرا» به‌عنوان مفاهيم محوري پژوهش انتخاب و مورد استفاده قرار گرفته است. يافته هاي اين مطالعه «موردي» نشان مي دهد گروه «پيوندها» به‌عنوان نوعي اجتماع معنويت گرا به واسطه تمهيداتي مانند كاريزما- سازي و مهندسي احساس ديني و ساير تمهيدات و تدابيرِ طراحي شده، وضعيتي را مي سازند كه به امري مستقل، بيروني و «بيگانه» از پيروانش تبديل مي‌شود؛ طوري كه آن را به‌عنوان وضعيتي خارق العاده ستايش كرده و مقهور و مسحورش مي شوند. اين اجتماع معنويت گرا به ميانجي سازوكارهاي نظارتي و تنظيمي تلاش مي كند افراد تحت سرپرستي اش را به سوژه هايي بهنجار، مطيع و كارآمد تبديل كرده و نتيجتاً نقش آفريني مفيدتر آن ها را در نهادهاي اجتماعي ممكن كند. مطابق اين مطالعه مي توان افزود كه چنين اجتماعاتي با تأكيد بر درون نگري، دعوت به سعادت فردي و دامن زدن به ذهنيتي سازگار با محيط بيروني به نحوي از افراد عامليت زدايي كرده و بالقوه گي هايشان براي هرگونه تغيير اصلاح و دستكاري در جهان بيروني را تعديل خواهند كرد.