ظرفيت داستان در تقويت تفكر انتقادي: ارزيابي داستان‌هاي نوجوانان از منظر تفكر انتقادي

از آنجا كه داستان پايه اصلي تفكر و ارتباط است، يكي از ابزارهاي پرورش تفكر نقادانه به شمار مي‌رود. از اين رو در اين پژوهش، پس از تبيين مؤلفه‌هاي تفكر انتقادي و معرفي معيارهاي ارزيابي داستان، به روش تحليل مضمون به بررسي و ارزيابي 30 داستان نوجوان در گروه سنيِ 12 تا 15 سال، مربوط به سال‌هاي 90 تا 98، در سه گرايش رسمي، نخبه‌گرا و بازارپسند، اعم از تأليف يا ترجمه پرداخته شد تا داستان‌هاي برخوردار از محتواي فكري و داراي ظرفيت تقويت تفكر انتقادي شناسايي شود. معيارهايي كه مبناي تحليل و ارزيابي قرار گرفتند شامل پرسش‌گري، استدلال‌و‌رزي، داوريِ مستند، تجزيه و تحليل، حل مسئله، هم‌ذات‌پنداري، درون‌مايه فلسفي، كند و كاو اخلاقي، و گفت‌وگوي هدف‌مند هستند. آنها از ديدگاه‌هاي متخصصان حوزه تفكر انتقادي، همچون چت مايرز، رابرت فيشر، رابرت انيس، ريچارد پاول و پيتر فسيونه، استخراج شده‌اند. نتيجه اين پژوهش نشان مي‌دهد كه تنها چهل درصد از داستان‌هاي بخش نخبه‌گرا و بازارپسند و ده درصد از داستان‌هاي بخش رسمي از محتواي فكري برخوردار، و داراي ظرفيت تقويت تفكر انتقادي هستند.