ميرِ كرماني و شيوه غزل‌سرايي او

مير كرماني از شاعران هم‌عصر خواجوي كرماني است كه مجموعه كامل اشعار او از روي نسخه‌اي دستنويس متعلق به سعيد نفيسي منتشر شده است. اشعار او، با وجود نغزبودن و انباشتگي از معنا، به‌دلايلي، ناشناخته مانده است. در اين مقاله، كه از نوع كتابخانه‌­اي است و با روش توصيفي-تحليلي نوشته شده است، اين شاعر كرماني معرفي شده و­ غزل­‌هاي او از ديدگاه آوايي، زباني، فكري و ادبي بررسي شده است. بررسي جنبه‌هاي گوناگون غزل مير نشان داد كه غزل‌هاي بدون رديف او نسبت به شاعران هم‌دوره‌اش بيشتر است، اما رديف­‌هاي اسمي در غزل او درخور ‌توجه است. انواع آرايه‌­هاي لفظي ازجمله جناس و موازنه نيز در شعر او فراوان ديده مي­‌‍شود. غزل­‌ها زباني روان دارد، اما گاهي صنعت‌گرايي و توجه به زيباسازي الفاظ ابيات او را مصنوع ساخته است. درون­مايه غزل مير عاشقانه است و شاعر بيشتر به وصف‌­هاي عاشقانه پرداخته­ است. از ميان صور خيال، تشبيه در شعر او كاربرد فراوان دارد، اما استعاره كمتر ديده مي­شود و سهم استعاره‌­هاي تازه در غزل­‌هاي او بسيار ناچيز است. تلميح و استعاره، كه از ابزارهاي ايجازند، در غزل مير كمتر ديده مي­‌شود. به‌طور‌كلي، تمركز شاعر بيشتر بر مضمون­‌گرايي است.