تحليل و بررسي لالايي‌‌هاي بيداري

لالايي‏‌ها گونه‏‌اي از نغمه‌‏هاي مادرانه است كه در خواباندن كودكان به‌كار مي‌‏رود، اما گونه‌‏اي از ادب رسمي هم در دوران مشروطه با تأسي از همين لالايي‌‏ها براي عموم مردم و با هدف آگاهي‏‌بخشي و بيداري آنان از سوي برخي از شاعران آن دوره سروده شده است. پژوهش حاضر به تحليل و بررسي لالايي‌‏هاي بيداري ميرزا علي‌‏اكبر صابر (1241ـ1290ش)، ابوالقاسم لاهوتي (1266ـ1335ش) و سيد اشرف‌‏الدين گيلاني (1249ـ1313ش) مي‏‌پردازد. شناساندن اين‏گونه لالايي‌‏ها، دلايل سرايش آن‌ها، تحليل ساختار و محتواي آن‌‏ها و تفاوت‌‏هاي اين‏گونه لالايي‌‏ها با لالايي‌‏هاي مرسوم از اهداف اين پژوهش است. روش پژوهش توصيفي ـ تحليلي است. داده‌‏ها به شيوه كتابخانه‌‏اي و سندكاوي گردآوري و با استفاده از تكنيك تحليل محتوا تجزيه و تحليل شده است. نتايج نشان مي‏‌دهد اين لالايي‌‏ها تحت تأثير شرايط اجتماعي، سياسي و فكري حاكم بر آن دوران شكل گرفته است. سادگي زبان، استفاده از سنت ادب عامه، طبيعي بودن شگردهاي ادبي و دوري از تعقيد راز موفقيت اين‏گونه شعر در پيوند با مخاطبان در تفهيم مسائل سياسي، بيدارسازي و آگاهي‌‏بخشي بوده است. همچنين نتايج بيانگر دو گفتمان متفاوت از سرايندگان اين شعرهاست كه دلايل آن به تفصيل در متن مقاله ارائه شده است.