تحليلي بر صُور تحول در هنر فلزكاري دوره صفوي (با تأكيد بر كاسه‌ها و جام‌ها)

هنر فلزكاري يكي از شاخه‌هاي مهم در هنرهاي صناعي محسوب مي‌شود كه با توجه به پيشينه طولاني آن در ساخت و توليد در بازه‌هاي تاريخي مختلف، تغييرات متعدد و قابل‌توجهي داشته است. اين تغييرات در دوره صفوي به‌صورت مشخص و تحت تأثير عوامل مؤثر بر ساختار حكومت و اجتماع، قالب منسجم و متفاوتي به خود گرفت. آنچه در پژوهش پيش رو مورد تحليل قرارگرفته، واكاوي تأثير مؤلفه‌هاي تحول بر اشياي فلزي با تأكيد بر كاسه‌ها و جام‌ها است. هدف از اين تحقيق مشخص نمودن اركان تغيير و تحول در ساختار فرم و كاركرد هنر فلزكاري در بستر دو رويكرد مهم دوره صفوي يعني مذهبي و اجتماعي؛ همچنين راستي آزمايي محتواي معنادار و يكپارچه در هنر فلزكاري اين دوره در كاسه‌ها و جام‌هاي فلزي است. سؤالات طرح‌شده بدين شرح است: 1. تأثيرات رويكردهاي مذهبي و اجتماعي بر فلزكاري دوره صفويه چگونه تبيين مي‌گردد؟ 2. شكل تحول در قالب فرم و عملكرد اشياي فلزي دوره صفويه حاوي چه مضاميني است؟ روش تحقيق توصيفي تحليلي بوده و شيوه انتخاب نمونه و تحليل داده‌ها منتج از داده‌هاي كتابخانه‌اي و نمونه‌هاي موزه‌اي است. نتايج حاصل از تحقيق نشان داد تبيين تحول تحت تأثير شاخص مذهبي در دوره صفوي به شكل مضامين شيعي در كتيبه‌ها و نقوش، آشكار مي‌گردد. درعين‌حال، شاخص اجتماعي نشان داد مضامين ايران باستان در نزد اصناف و صنعتگران در فرم و معنا بروز نموده است؛ اما آنچه اين نتايج را به سمت شكل متفاوتي در اشياي فلزي اين دوره سوق مي‌دهد، عملكرد معنايي مشابه در اشيايي است كه به‌ظاهر در فرم و كاركرد متفاوت هستند. لايه‌هاي عميق‌تر محتواي معنادار در مقاطع مختلف تاريخي به‌ويژه دوره صفوي قابل واكاوي است.