مقايسه اثربخشي درمان هيجان‌مدار و طرحواره درماني بر خودكارآمدي و مولفه‌هاي آن در معتادين با درمان نگهدارنده متادون، يك مطالعه كارآزمايي باليني

مقدمه: درمان اعتياد يكي از چالش هاي حوزه مطالعات سلامت روان است كه بدون توجه به مولفه هاي روانشناختي به شكست مي‌انجامد. هدف: هدف از پژوهش حاضر مقايسه اثربخشي درمان هيجان‌مدار و طرحواره درماني بر خودكارآمدي معتادين با درمان نگهدارنده متادون بود. روش: مطالعه حاضر از نوع شبه تجربي با طرح پيش‌آزمون- پس‌آزمون و پيگيري با گروه كنترل بود. جامعه پژوهش شامل تمامي معتادين تحت درمان نگهدارنده متادون در كلينيك‌هاي ترك اعتياد منطقه ۵ تهران طي سال هاي ۱۴۰۱-۱۴۰۰ بود. كه از اين ميان ۳ كلينيك و ۵۴ بيمار به ‌صورت هدفمند و براساس معيارهاي ورود و خروج به پژوهش انتخاب‌ و به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش و يك گروه كنترل جايدهي شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه‌ خودكارآمدي شرر (۱۹۸۲) بود. داده‌ ها با استفاده از روش تحليل واريانس با اندازه گيري مكرر و آزمون تعقيبي بونفرني به كمك نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحليل شدند. يافته ها: يافته هاي اين پژوهش نشان داد كه طرحواره درماني خودكارآمدي را به شكل معناداري تحت تاثير قرار داده است (F(۱/۱۶۷, ۳۲/۶۸۷)=۴۳/۸۸۱, P ۰/۰۰۱). همچنين درمان هيجان مدار نيز خودكارآمدي را در سطح معناداري بهبود بخشيده است (F(۲, ۵۶)=۲۹/۰۴۸, P ۰/۰۰۱). از سوي ديگر نتايج مقايسه اين دو درمان با يكديگر نشان داد كه درمان هيجان‌مدار بر بهبود متغير خودكارآمدي و مولفه «رويارويي با موانع» در معتادين با درمان نگهدارنده متادون در مرحله پس‌ آزمون اثربخشي بالاتري نسبت به  طرحواره درماني داشته باشد. نتيجه گيري: با توجه به اثربخشي هر دو درمان بر خودكارآمدي و مولفه هاي مربوط به آن، به درمانگران حوزه اعتياد به ويژه بيماران تحت درمان با متادون پيشنهاد مي شود از روش‌هاي درماني حاضر جهت درمان مراجعين استفاده كنند و در اين ميان با توجه به اينكه درمان هيجان مدار برتري نسبي نشان داده است از اين درمان به ويژه مي‌توان براي بهبود رويارويي با موانع استفاده كرد.