از حل تا تغييرماهيت مناقشات آبي

وجود ذي‌مدخلان متعدد با منافع، هنجارها، اهداف و ارزش‌هاي متفاوت، مناقشه را به جزئي جدايي‌ناپذير از سيستم‌هاي درهم‌تنيده آبي تبديل كرده است. اثرگذاري مخرب و پيامدهاي نامطلوب مناقشه بر سيستم‌هاي انساني-طبيعي منابع آب، ضرورت انتخاب راه‌كار و روش مناسب به‌منظور مواجهه با مناقشات آبي را مبرهن كرده است. تاكنون روش‌ها و مدل‌هاي مختلفي مانند مدل‌هاي بهينه‌سازي- شبيه‌سازي، نظريه بازي‌ها، بازار آب، اشتراك منافع و وابستگي متقابل در مطالعات مناقشات آبي ارائه شده است. روش‌هاي مذكور در مطالعات متعددي براي مواجهه با مناقشه در حوضه‌هاي آبريز فروملي و فرامرزي مورداستفاده قرار گرفته‌اند اما راه‌كارها، راهبردها و سياست‌هاي مطرح با استفاده از اين روش‌ها در بسياري از موارد منجر به مواجهه كارآمد با مناقشات آبي نشده است. تحليل و شناسايي علل ناكارآمدي روش‌هاي مرسوم در حوزه مناقشات آبي منجر به شكل‌گيري پژوهش حاضر شده است. در اين راستا، به تطبيق رويكردهاي مطرح در حوزه مطالعات صلح و مناقشه با رويكردهاي مبنا در مدل‌هاي مطالعات مناقشات آبي پرداخته مي‌شود و ميزان هم‌سويي روش‌هاي مرسوم در مواجهه با مناقشات آبي با تحولات صورت‌گرفته در مطالعات صلح و مناقشه واكاوي مي‌شود. فرضيه مطرح در پژوهش حاضر اين است كه عدم هم‌سويي مباني مطالعات مناقشات آبي با تحولات اخير صورت‌گرفته در حوزه مطالعات صلح و مناقشه منجر به ايجاد ضعف‌هاي بنيادين در روش‌هاي مرسوم مواجهه با مناقشات آبي و عدم موفقيت در ايجاد همكاري در حوضه‌هاي آبريز مشترك شده است. به‌منظور آزمون فرضيه پژوهش از منابع كتابخانه‌اي و روش تحليل تطبيقي استفاده مي‌شود.