ارزيابي راه كارهاي ارتقاي بهره‌وري آب در محدوده بالادست و پايين دست شبكه آبياري قزوين

سازگاري با كم آبي نيازمند برنامه‌ريزي منسجم و هدفمند در ارتقاي بهره‌وري آب است. در اين پژوهش با تحليل نقشه‌هاي بهره‌وري، راهكارهايي براي افزايش بهره‌وري به تفكيك محدوده شرقي و غربي شبكه ارائه و اولويت‌بندي شد. بهره‌وري آب زيست‌توده ناخالص از 0/8 تا 3 كيلوگرم بر مترمكعب و بهره‌وري آب زيست‌توده خالص از 1/7 تا 4 كيلوگرم بر مترمكعب به‌دست آمد. راهكارها در چهار دسته راهكارهاي فني، مديريتي، تشكيلاتي و زراعي طبقه‌بندي شد. در تحليل داده‌ها از شاخص‌هاي ميانگين، انحراف معيار و آزمون t مستقل استفاده شد. بر اساس نتايج بدست آمده از محاسبه ميانگين راهكارها، ميزان اهميت و تاثير راهكارها براي بهبود بهره‌وري در دو محدوده بالادست و پايين‌دست شبكه به ترتيب 0/8± 4/08 و 0/75±4/26 (از امتياز كل 5) بدست آمد كه نشان‌دهنده اين است كه تاثير اين راهكارها در ارتقاي بهره‌وري محدوده پايين‌دست شبكه بيشتر از محدوده بالادست شبكه مي‌باشد. با آزمون t مشخص شد كه تعدادي از اين عوامل در محدوده شرقي و غربي شبكه داراي تفاوت معناداري هستند و مي‌توان راهكارهايي به تفكيك بالادست و پايين‌دست شبكه براي ارتقاي بهره‌وري ارائه داد. با تحليل و بررسي نتايج بدست آمده از آزمون t مستقل، گويه‌هاي A2، A3، A6، A13 و A17، عوامل موثر بر بهبود بهره‌وري آب در پايين‌دست شبكه مي‌باشند كه با به‌كارگيري اين عوامل در بالادست شبكه، مي‌توان بهره‌وري آب را در اين محدوده بهبود بخشيد. نتايج پژوهش و رويكرد تحليل بهره‌وري در مناطق بالادست و پايين‌دست، مي‌تواند در برنامه‌ريزي ارتقاي بهره‌وري آب در بخش كشاورزي مورد استفاده پژوهشگران و مديران قرار گيرد.