اعتبارسنجي فهم راويان

از عناصر مؤثر در تشخيص درست معناي حديث، دقت و مطالعه در چگونگي فهم و برداشت راوي آن است. فهم راوي گونه‌هاي متفاوتي دارد و فقيه مي‌تواند آن را از طرق مختلف استخراج كند. تأثير درخورِ توجه فهم راوي در استنباطات فقهي سبب شده تا اين عنصر از ديرباز مدنظرِ فقيهان و محدثان شيعه قرار گيرد؛ اما اصوليان مباحث نظري مانند حجيت آن را اصلاً به بحث نگذاشته‌اند.اين نوشتار با رويكردي توصيفي‌تحليلي درصدد است با محوريت احاديث افتايي، به تجزيه و تحليل فهم راوي بپردازد و اصول حجيت فهم راوي را بيان و در مواردي نقد و اثبات كند كه فهم راوي، اجتهاد شخصي وي به شمار نمي‌آيد و نيز شرايط حجيت فهم راوي و به‌دوربودن آن از قلمروِ اجتهادات شخصي را بررسي مي‌كند.فهم و برداشت عرفيِ راوي، جزء اخبار حسي و بر طبق اصول عقلائيه در محاورات است و از اعتبار كافي برخوردار است. از مصاديق فهم عرفي عبارت‌اند از: تعيين مشارٌاليه كلام امام، تفسير فعل معصوم، تعيين مرجع ضمير در احاديث مضمر، ذكر مصداق براي حديث و برداشت‌هاي استخراج‌شده از سؤال راوي.اجتهاد شخصي و اخبار حدسي راوي درخورِ اعتماد نيست و در فرض شك در حسي يا حدسي‌بودن برداشت راوي، اصل در حسي‌بودن گزارش راوي است.