بررسي هستي‌شناسي اخلاق از منظر شيخ اشراق

مهم‌ترين بحث فلسفۀ اخلاق، هستي‌شناسي اخلاق و مهم‌ترين بحث هستي‌شناسي اخلاق، واقع‌گرايي و غيرواقع‌گرايي اخلاقي است. واقع‌گرايي اخلاقي به نظريه‏اي اطلاق مي‏شود كه براي مفاهيم و گزاره‌هاي اخلاقي صرف‌نظر از دستور و توصيه، احساس و سليقه و توافق و قرارداد، به واقعيتِ خارجي قائل باشد يا آن‏ مفاهيم و گزاره‌ها را بر واقعيت خارجي مبتني كند؛ اما غيرواقع‌گرايي، براي معاني اخلاقي، واقعيتي غير از دستور و توصيه يا احساس و سليقه يا توافق و قرارداد قائل نيست. اين پژوهش با روش عقلي به تحليل ديدگاه‌هاي فلسفۀ اخلاقي شيخ اشراق پرداخته است. اعتباري‌دانستن وجود در ديدگاه وي، موهم غيرواقع‌گرابودن او در فلسفۀ اخلاق شده است؛ اما افزون‌بر مردودبودن دليلي كه وي براي اعتباري‌دانستن مفاهيم فلسفي ارائه مي‌كند، مي‌توان تفسيري از وي ارائه داد كه مفاهيم اخلاقي را واقعي مي‌داند. دراين‌صورت، ديدگاه او در زمرۀ واقع‌گرايي اخلاقي قرار مي‌گيرد؛ به‌اين‌بيان كه منظور از مفاهيم اخلاقي، مفاهيمي از سنخ نور است كه واقعي محسوب مي‌شوند. اين پژوهش ازطريق واقع‌نمايي مفاهيم اخلاقي، زيبايي‌شناسي، غايت‌گرايي، معرفي راه شناخت و تبيين نحوۀ ايجاد فضايل اخلاقي، رويكرد واقع‌گرايانۀ شيخ اشراق را تبيين كرده است.