آخرين اتوپياي سرمايه‌داري؛ نقدي بر كتاب انسان‌ خداگونه؛ تاريخ مختصر آينده

كتاب انسان ‌خداگونه؛ تاريخ مختصر آينده، اثر يووال نوح ‌هراري، را مي‌توان محصول نهايي پروژه ي اين نويسنده دانست. هراري در اين كتاب درپي پاسخ‌دادن به اين پرسش است كه: «آينده براي انسان چه در بر دارد؟». باتوجه‌به نظريه ي تاريخ‌نگارانه‌اي كه در كتاب قبلي خود (انسان‌ خردمند؛ تاريخ مختصر بشر) اتخاذ كرده بود، هراري در اين كتاب نيز مباحث را براساس نظريه ي تكامل‌گرايي پيش مي‌برد، با اين تفاوت كه امكان‌ها و فرصت‌هايي كه تكامل مصنوعي يا دخالت انسان در روند تكامل خود پديد آورده است بيش‌ترين سهم را در شكل‌دهي به ايده‌هاي آينده‌نگرانه ي او به‌خود اختصاص مي‌دهد. اين مقاله درپي آن است كه با رويكردي انتقادي و با تمركز بر دو مفهوم جبرگرايي و تماميت‌خواهي نسبت ميان آينده‌اي را كه هراري با ضرورت‌هايي ترسيم مي‌كند كه نظام سرمايه‌داري براي ادامۀ حيات خود با آن مواجه است تبيين كند. ايده ي اصلي مقاله آن است كه نظريۀ هراري نوعي اتوپياي تماميت‌خواهانه ي سرمايه‌داري را زمينه‌سازي مي‌كند.