نقد و بررسي رويكرد قرآن‌محوري در فرآيند استنباط فقهي

قرآن‌محوري يكي از جريان‌هاي پيشينه‌دار در حوزه معارف ديني و ازجمله تشريع است. اين جريان در اهل سنت با سابقه تاريخي مشخص و با طي فراز و نشيب‌هاي زيادي نضج گرفته و امروزه در ميان برخي عالمان اهل تسنن پيرواني دارد. اما در نگرش شيعي آن نوپديد است. به تعبير ديگر، اگر مشخصه اصلي قرآن‌محوري را مرجعيت انحصاري قرآن و نفي يكپارچه سنت بدانيم، اين دو خصلت به‌طور تام و تمام در شيعه ظهور نيافته است. اما در عين حال نمي‌توان از رگه‌ها و لايه‌هايي از حضور اين جريان در تفكر شيعي، همچون نگاه انتقادي به حديث و سنت فقهي گذشته، شأن توضيحي و تأكيدي سنت، اعتبارزدايي از شهرت و اجماع و رها شدن از ديدگاه‌هاي گذشتگان چشم‌پوشي نمود؛ علائمي كه به حضور نحيف و بي‌رمق سنت در فرآيند استنباط منجر شده است. نشانه‌ها و علائم اين حضور، هم در اصل فرآيند اجتهاد، و هم در نتايج و پيامدهاي آن قابل رهگيري است؛ علائمي كه در سنت فقهي شيعه قابل هضم و توجيه نيست و نوعي تجديدنظرطلبي را نمايان مي‌سازد. اين مقاله با همين نگاه و به استناد پيروان اين نگرش، در صدد تبيين و بازنمايي بيشتر اين نشانه‌ها و البته نقد و ارزيابي آنها مي‌باشد.