قواعد هشت‌گانه روش ساخت تيپ‎هاي آرماني؛ بازسازي نظريه مفهوم‎سازي ماكس وبر

مفاهيم زيادي در علوم اجتماعي وضع شده‎ و براي توضيح آنها آثار زيادي نيز نوشته شده است، اما به‌راستي مفاهيم علوم اجتماعي براساس چه قاعده و روشي ساخته مي‎شوند؟ در پاسخ به اين پرسش،‎ كلاسيك‎ها و معاصران جامعه‎شناسي و نظريه اجتماعي در قالب سه رهيافت اثباتي، ضداثباتي و پسااثباتي بحث و تعمق كرده‎اند. اين مقاله مي‎خواهد قواعد و منطق شكل‎گيري و ساخت مفاهيم علوم اجتماعي را در رهيافت پسااثباتي ماكس وبر مورد بررسي قرار دهد. مقاله حاضر با شناسايي قواعد هشت‎گانه روش ساخت تيپ‎هاي آرماني، نخست استدلال مي‎كند كه تيپ آرماني براساس مفهوم «عقلانيت» ساخته مي‎شود. تيپ‎ آرماني مبتني بر «آموزه تكوين» و از تركيب امور منحصربه‌فرد تاريخي و امور تكرارشونده اجتماعي برساخت مي‎شود. تيپ آرماني به مدد نيروي خيال تحت‌تأثير ايده‎هاي ارزش‌گذار و در هدايت طرح‎هاي نظري ساخته مي‎شود. در اين روند تيپ آرماني از پالايش و بازسازي مفاهيم روزمره كنشگران اجتماعي به‌دست مي‎آيد