برساخت بدن و هويت‌يابي دختران در رمان نوجوان ايراني؛ بررسي موردي: آثار عباس جهانگيريان

بدن همواره به‌مثابه رابطي ميان انسان و تجربه‌ي او از جهان قرار دارد و عاملي هويت‌ساز در زندگي اجتماعي اوست. اما تجربه‌ي بدنمندي، نمي‌تواند آزادانه و بدون دخالت مسائل اجتماعي، روابط قدرت و گفتمان‌ها اتفاق بيفتد؛ به‌ويژه براي سوژه‌ي نوجوان كه در ابتداي درك اجتماعي خود از جهان، در ارتباط با مجموعه‌اي از روابط قدرت، مانند خانواده، مدرسه، همسالان و متأثر از مسائل اقتصادي، فرهنگي، سني و جنسيتي است. در اين پژوهش، براساس ديدگاه فوكو درباره‌ي نقش قدرت و گفتمان‌ها در برساخت بدن، دو رمان نوجوان واقع‌گرا از عباس جهانگيريان، بررسي شده‌اند؛ «سايه هيولا» و «جنگ كه تمام شد بيدارم كن». تمركز بر بدنمندي سوژه‌هاي اصلي دختر و شيوه‌هاي بازنمايي جنسيتي و هويت‌يابي آنان در اين رمان‌ها بوده است. تمركز بر بدنمندي سوژه‌هاي اصلي دختر و شيوه‌هاي بازنمايي جنسيتي و هويت‌يابي آنان در اين رمان‌ها بوده است.روش پژوهش حاضر كيفي است و با استفاده از استراتژي داده‌كاوي استقرايي و روش نشانه‌شناسي اجتماعي انجام شده است. در اين‌ مسير، بدنمندي دختران در سه دسته‌ي اصلي نشانه‌هاي جسماني (ظاهري)، نشانه‌هاي زباني و نشانه‌هاي بهنجارساز بررسي شده‌اند. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه اين نشانه‌ها در ژرف‌ساخت و روساخت اثر، متأثر از گفتمان جنسيتي شكل گرفته‌اند و گونه‌اي ناسوژگي زنانه، انقياد بدن را در كنار بي‌كنشي و انفعال سوژه‌ي زن نشان مي‌دهند.