استعارۀ تصويري در كارتون‌هاي شهروندي با موضوع محيط زيست

هدف پژوهش حاضر بررسي نقش استعاره‌هاي تصويري در بيان و انتقال پيام در كارتون‌هاي شهروندي است. براي دستيابي به اين هدف، در قالب مطالعه‌اي موردي، تعداد هفت كارتونِ منتشرشده در وبگاه‌هاي فارسي‌زبان داخلي استخراج و در چارچوب نظريۀ استعارۀ مفهومي (ليكاف و جانسون، 1980، 1999؛ ليكاف، 1993) و نظريۀ استعارۀ چندوجهي (فورسويل، 1996؛ 2008؛ 2009) تحليل شدند. موضوع تمامي اين كارتون‌ها «محيطِ‌زيست» بوده و پرسش اصلي پژوهش اين است كه براي بيان اهميّت و لزوم حفظ محيطِ‌زيست از چه استعاره‌هاي مفهومي و چه استعاره‌هاي تصويري‌اي استفاده شده است و حوزه‌هاي مبدأ و مقصد در اين استعاره‌ها كدام‌اند؟ نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه كارتون‌ها ازلحاظ حوزۀ مبدأ به دو دسته تقسيم مي‌شوند: در يك دسته، از حوزۀ مبدأ دال بر مفاهيم منفي و ناخوشايند (مانند دود و زباله) استفاده شده است و استعارۀ مفهومي زيربنايي آن‌ها عبارت است از «آلودگي، مرگ است». در دستۀ ديگر، از حوزۀ مبدأ دال بر مفاهيم مثبت و خوشايند (مانند ابزارهاي كمك تنفسي) استفاده شده و براساس استعارۀ مفهومي «درخت، زندگي است» شكل گرفته‌اند. بنابراين، تقابل مفهومي بين درخت و آلودگي ازيك‌طرف، و تقابل ميان مفاهيم زندگي و مرگ ازطرف ديگر، زيربناي اصلي پيام كارتون‌ها را تشكيل مي‌دهند.