سير تحول نقوش سردر بناهاي شهر اصفهان از دوره صفوي تا پهلوي

نقوش سردر بناهاي تاريخي اصفهان در حكم ديدن معنايي فراتر از زيبايي ظاهري و تمثيلي از فضايي بهشت‌گونه در نماي بناها است كه با اساطير، نمادها، باورها و عقايد مردم روزگارشان درآميخته اند و از اجزاي لاينفك تزيينات معماري هستند. هدف اين پژوهش آن است تا بر اساس مطالعات كتابخانه‌اي و با روش توصيفي -تحليلي، سير تحول نقوش بناهاي اصفهان را نشان دهد كه در طي چند سده با رويارويي سنت هاي صفوي در كنار مدرنيته پهلوي به شكلي هماهنگ موجب گسترش و غني تر شدن نقش‌مايه‌ها شده است. اين مقاله رهيافتي جهت مطالعه نقوش سردر بناهاي مذهبي و غيرمذهبي شهر اصفهان و سير تحول آن از دورۀ صفوي تا پهلوي  و  در پي پاسخ به اين سؤالات اساسي است كه كدام نقش‌ما‌يه‌ها در سردر بناها بيش‌تر به‌كاررفته و از دورۀ صفوي تا پهلوي، چه تغيير و تحولي يافته‌اند و هركدام چه مفاهيمي دارند؟ يافته‌هاي مقاله نشان مي‌دهد كه نقوش گياهي و هندسي بيش‌ترين نگاره ها بر تن سردر بناهاي اصفهان (200 مورد مطالعاتي) هستند و از اواخر دورۀ  قاجار و پهلوي نقوش جانوري و انساني نيز به ميزان چشمگيري نماي بناها را زينت بخشيده‌اند. سردر بناهاي اصفهان، برگرفته از مكتب اصفهان، تصويري زميني از عالم مثال و تعادل با عالم زميني پديد مي آورد و به پيروي از جهان‌بيني حاكم، به وحدت بيان دست مي يابد و مدخلي از بهشت گمشده مي‌شود.