بررسي تطبيقي اشتراكات خدا در عرفان اسلامي و نورالأنوار در حكمة‌ الإشراق

مقايسۀ شهودات و انديشه‌هاي عرفاي مسلمان و شيخ اشراق در باب وجود خدا و نورالأنوار و استخراج وجوه افتراق و اشتراك آن‌ها يكي از زمينه‌هاي مهم ترويج انديشه‌هاي آنان و نيز زمينه‌سازي براي استفادۀ بهينه از آثار آن‌ها است؛ لذا، در اين مقاله سعي شده است به اثبات مراتب احديت و واحديت در ذات نورالأنوار و اثبات اصالت وجود در حكمة‌ الإشراق سهروردي به روش تحليلي و توصيفي پرداخته شود. در اين مقاله دو مسئله پيش روست: اول اينكه آيا مراتب شهوديِ احديت و واحديت خدا علاوه بر خداي عارفان در وجود نورالأنوار سهروردي نيز، هرچند همانند عرفاء به مراتب واحديت و احديت اشاره نكرده است، مشاهده مي‌شود؟ مسئلۀ ديگر اينكه آيا با توجه به ديدگاه اصالت وجودي سهروردي، وجود خداي عارفان با وجود خداي اشراق عين هم هستند و با توجه به ديدگاه اصالت ماهوي‌اش متقابل‌اند؟ نتيجه اينكه سهروردي در لابه‌لاي كتب خويش به‌صورت نامحسوس، به احديت و واحديت مورد تأكيد عرفاء اشاره كرده است و وجود خدا را با وجود نورالأنوار يكي مي‌داند نه با ماهيت آن‌ها.