تحليل حِكْمي نقش قوۀ واهمه و متخيله در «تزيين شيطان»

تزيين و زيباآراييِ يك رفتار باطل و كنش نادرست و جذاب جلوه دادن آن در ذهن و ديدۀ انسان يكي از راهكارهاي شيطان براي فريب و گمراهي اوست. پرسش بنيادين آن است كه چه اتفاقي در دستگاه ادراكي و شناختي انسان رخ مي‌دهد تا كاري نازيبا و زشت در نفس انسان زيبا و جذاب و درست جلوه كند؟پاسخ به اين پرسش را بايد در تهييج قواي باطني انسان و تحريك عواطف كور او توسط شيطان جست‌وجو كرد. نقش دو قوۀ «واهمه» و «متخيله» كه يكي كاردكرد ادراكي و ديگري كاركرد تصرف دارد، برجسته و شايان توجه است. قوۀ واهمه به‌عنوان سلطان قواي حيواني با تسخير قوۀ متصرفه نقش اصلي جلوه‌پردازي و زيبانمايي وجذابيت‌سازي باطل را بر عهده دارد. شيطان به‌عنوان دشمن بيروني از هفت شيوه براي فريب و اغواي انسان بهره مي‌برد كه در همۀ آن‌ها از دو قوۀ واهمه و متخيله سوءاستفاده مي‌شود؛ اين هفت روش عبارت‌ا‌ند از: نگاه استقلالي به اسباب ظاهري، به هيجان درآوردن عواطف و احساسات، تحريك حس لذت‌جويي و شهوت انسان، توجيه‌گري و محمل‌تراشي براي كار‌ناشايست، اختلال در دستگاه شناختي با سفسطه و مغالطه، بهره بردن از خلأها و كمبودهاي رواني، سهل جلوه دادن باطل و ناچيز‌انگاري آن. اين شيوه‎‌ها توسط دشمن بيروني در جنگ شناختي نيز به كار‌گرفته مي‌شود.در اين پژوهش با روشي تحليل ـ عقلي نقش دو قوۀ واهمه و متخيله در فرايند تزيين شيطان كاويده شده و نمونه‌هاي قرآني آن تحليل گرديده است.