بررسي نظريه مصلحت سلوكيه در ديدگاه شيخ انصاري

فاقد عنوان لاتين

از آن‌جا كه دين مقدس اسلام دين عقلانيت است؛ همواره پيروان خود را از اتباع از ظن وگمان برحذر داشته و تنها قطع و يقين را ارزشمند مي‌شمارد. اما از آن‌جا كه براي استنباط احكام شرعي منابع قطعي محدود مي‌باشند شارع مقدس براي برخي از ظنون اعتبار قائل شده است كه اصطلاحاً به اين ظنون خاص، اماره گويند. اما دايره عمل به اين امارات، زمان انفتاح باب علم (دسترسي به يقين) را نيز شامل مي‌شود. در مقام استدلال و توجيهِ اين مطلب اصوليون به سه دليل تمسك جسته‌اند. برخي قائل به تصويب شده‌اند و برخي قائل به مصلحت تسهيل گرديده‌اند ولي شيخ انصاري قائل به مصلحت سلوكيه است؛ يعني وقتي از اماره‌اي تبعيت مي‌كنيم اگر خلاف واقع باشد مصلحت واقع فوت مي‌شود و مصلحتي در مؤداي اماره ايجاد نمي‌شود (برخلاف قول به تصويب) اما سلوك اماره مصلحتي دارد كه جابر آن مصلحت فوت شده است. در زمينه اين نظريه اشكالات زيادي وجود دارد. ولي مهمترين اشكال، آن است كه در عالم واقع فرقي بين سلوك اماره و عمل به مؤداي آن نيست؛ پس وجود مصلحت در سلوك اماره يعني وجود مصلحت در مؤداي آن و اين همان قول به تصويب است. اما در پاسخ بايد توجه داشت كه سلوك و اطاعت از اماره امري است قلبي كه با عمل به مؤداي اماره كه امري جوارحي است متفاوت مي‌باشد. پس مي‌توان از نظريه مصلحت سلوكيه دفاع نمود.

فاقد چكيده لاتين