كجاست فكرِ حكيمي و رايِ بَرْهمَني

به گمانِ من، ترجمۀ ادبي از الزاماتِ هر ادبيّات ملّي است. نقشِ حياتي اين نوع از ترجمه در پل زدن ميان ادبيّاتِ­ ملل بر آگاهان پوشيده نيست. ترجمۀ ادبي افزون بر مدد رساندن به تنوّع و غنايِ ادبيّات­ ملّي دروازۀ ورودِ قالب­‌ها، مضمون­‌ها، و سبك‌هاي جديد ادبي به ادبيّات ديگر ملّت­ها است. مثلاً، قالبِ غزل فارسي از طريق ترجمۀ فريدريش روكرت (1788- 1866) از غزل­هاي مولوي و قالبِ رباعي به كمكِ ترجمۀ ادوارد فيتزجرالد (1809- 1883) از رباعيّات خيّام، به ترتيب، به شعر آلماني و انگليسي راه يافت. يكي از مهم­ترين و پردامنه­­‌ترين مباحث ادبيّات تطبيقي تأثيرگذاري و تأثيرپذيري نويسندگان و شاعران از يكديگر است. بي‌­ترديد­، بخش عمدۀ اين داد و ستد از راهِ ترجمه ميسّر مي­‌شود. نمونۀ بارز آن تأثيرپذيري يوهان ولفگانگ فُن گوته (1749- 1832) از شعر حافظ به واسطۀ ترجمۀ يوزف فُن هامرپورگشتال (1744- 1856) است