خانگي ‏شدن رسانه‏‌ها، رسانه‌‏اي‏ شدن خانه‌‏ها؛ فرهنگ مادي فناور‏ي‌هاي رسانه‌‏اي و تغييرات خانه و فضاهاي خانگي در ايران

خانۀ امروزي با خانۀ سنتي يا پيشاصنعتي، تفاوت‌‏هاي چشمگيري دارد. عوامل پرشماري در تغييرات خانه دخيل بوده‌‏اند، اما هيچ‏‌يك از آن‌ها به‌اندازۀ ورود فناوري‏‌ها بر خانه و فضاهاي خانگي ‏تأثيرگذار نبوده‌اند. هدف پژوهش حاضر، واكاوي فرايند پيوند و همنشيني خانه‏‌هاي ايراني و دستگاه‌‏هاي رسانه‌‏اي و تأثيرات متقابل آن‏ها بر يكديگر است. در اين مقاله، تلاش كرده‌ايم تا فارغ از وجه محتوايي رسانه‏‌ها ــ‌كه اغلب موردتوجه قرار مي‏‌گيرد‌ــ با تمركز بر فرهنگ مادي دستگاه‏‌هاي رسانه‌‏اي و به‌ويژه تلويزيون، فرايند هم‌زمان خانگي‏ شدن دستگاه‌‏هاي رسانه‏‌اي و رسانه‏‌اي شدن خانه‏‌ها در ايران را بررسي كنيم. يافته‌‏هاي اين پژوهش نشان مي‌‏دهد كه دستگاه‌‏هاي رسانه‌‏اي در هنگام ورود به ‏درون خانه‌‏هاي ايراني و در روند خانگي شدن، با مقاومت‏‌هايي از درون و بيرون روبه‌رو بوده‌‏اند. ويژگي مشترك اين مقاومت‌‏ها، با وجود خاستگاه متفاوتشان، ايدئولوژيك بودن آن‏هاست. همچنين، برپايۀ يافته‌هاي پژوهش، فرايندي از رسانه‌‏اي‌شدن خانه در ايران قابل‌تشخيص است كه با ورود راديو و به‌‏تبع آن، برق، به ‏درون خانه‌‏ها‏ي ايراني آغاز شده و به‌‏تدريج، امروزه به‏‌سوي هوشمندسازي روزافزون خانه درحال حركت است. با حركت در اين مسير، خانه خود به يك شبه‌رسانه تبديل مي‌‏شود؛ رسانه‌‏اي كه با ارتباط و پيوند با خانه‏‌هاي ديگر، محله‌ها، و شهرهاي هوشمند، درحال حركت به‏‌سوي «خانۀ متصل» است.