بررسي وجود رفتار عقلايي و آزمون تغيير ترجيحات مصرف‌كنندگان سبد غلات در خانوارهاي شهري در ايران

مقدمه و هدف: رفتار عقلايي مصرف‌كننده اولين و اساسي‌ترين پيش فرض ارائه و بسط تئوري‌هاي اقتصادي در زمينه رفتار مصرف‌كننده است. مطالعات مربوط به تقاضا زماني صحيح و قابل استناد خواهد بود كه مدل تقاضا و مطلوبيت مبنا قرار گرفته، تقريب خوبي از تابع مطلوبيت و تقاضاي حقيقي باشد و اين فرضي غير قابل آزمون است، لذا بايد صحت فرضيه رفتار عقلايي ثابت شود و تنها آزمون براي انجام آن كاربرد اصول ترجيحات آشكار شده است. هدف مطالعه حاضر نيز بررسي فرضيه وجود رفتار عقلايي و آزمون تغيير ترجيحات مصرف كنندگان سبد غلات در خانوارهاي شهري با استفاده از اصول ترجيحات آشكار شده، از روش آزمون اثرات غيرسيستماتيك براي دوره 1395-1355 مي‌باشد.مواد و روش ها: برقرار بودن اصل تعميم يافته ترجيحات آشكار شده براي يكسري از داده‌هاي مصرف، شرط لازم و كافي براي وجود تابع مطلوبيت مقعر، پيوسته، يكنواخت و اشباع ناپذير است كه مشاهدات مزبور را بصورت عقلايي تعبير مي‌كند.يافته ها: نتايج آزمون حاكي از آن است كه رفتار مصرف‌كنندگان خانوارهاي شهري عقلايي بوده و در يك تابع مطلوبيت نئوكلاسيك قابل تعبير است. بررسي داده‌هاي مربوط به سبد غلات خانوارهاي شهري، تغيير در ترجيحات مصرف‌كنندگان در دوره مورد بررسي را نشان نمي‌دهد و در نتيجه با توجه به دارا بودن شرط لازم و كافي، مي‌تواند براي تخمين تابع تقاضا با استفاده از روش‌هاي پارامتريك مورد استفاده قرار گيرد.بحث و نتيجه گيري: با توجه به ثبات در ترجيحات مصرف‌كنندگان سبد غلات از يك‌سو و تمايل به مصرف بيشتر برنج نسبت به نان و ماكاروني از سوي ديگر، توصيه مي‌شود سياست‌هايي براي توسعه صنايع تبديلي مرتبط با گندم به منظور توسعه صادرات محصولات حاصل از آن و تامين ارز لازم جهت واردات برنج اتخاذ گردد.