اثر محلول‌پاشي ملاتونين بر برخي صفات مورفولوژيكي و فيزيولوژيكي پايه نارنج در شرايط تنش شوري

شوري خاك يكي از مهمترين تنش‌هاي محيطي است كه باعث كاهش رشد و عملكرد محصولات مي‌شود و طيف گسترده‌اي از واكنش ها و علائم فيزيولوژيكي و بيوشيميايي در گياهان ايجاد مي‌كند. در اين پژوهش، اثر محلول‌پاشي با ملاتونين (صفر و 200 ميكرومولار) در شرايط شوري (0، 30، 60، 90 و 120 ميلي‌مولار كلريد سديم) بر روي پايه نارنج مورد بررسي قرار گرفت. آزمايش به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملا تصادفي در چهار تكرار در سال 1400-1399 در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه كشاورزي و منابع طبيعي ساري انجام شد. نتايج نشان داد بيشتر صفات رشدي، مورفولوژيكي و فيزيولوژيكي تحت تأثير شوري و محلول‌پاشي ملاتونين قرار گرفتند. برهمكنش شوري × محلول‌پاشي ملاتونين بر طول و عرض برگ، تعداد شاخه نورسته، طول شاخه‌نورسته، طول ريشه، درصد رطوبت و درصد ماده خشك برگ، نشت‌يوني، هدايت روزنه‌اي، ميزان تعرق، ميزان آسيميلاسيون، كمبود فشار بخار و عملكرد كوانتومي فتوسنتز معني‌دار بود. محلول‌پاشي ملاتونين باعث افزايش درصد رطوبت برگ، تعداد شاخه نورسته، ميزان آسميلاسيون، هدايت روزنه‌اي و عملكرد كوانتومي فتوسنتز شد، در حاليكه ميزان نشت يوني برگ كاهش يافت. بيشترين عملكرد كوانتومي فتوسنتز مربوط به تيمار شوري صفر و ملاتونين 200 ميكرومولار بود، با اين حال بيشتر شاخص‌هاي فيزيولوژيكي با كاربرد ملاتونين در شرايط شوري بهبود يافتند. كاربرد ملاتونين در سطوح مختلف شوري سبب افزايش معني‌دار طول و عرض برگ شاخه نورسته در مقايسه با شاهد شد. نتايج كلي نشان داد كه محلول‌پاشي ملاتونين اثر شوري بر بيشتر شاخص‌هاي رشدي را كاهش داد و مي تواند به عنوان راهكاري مؤثر براي كاهش خسارت ناشي از تنش شوري آب و خاك در پايه نارنج مد نظر قرار گيرد.