تاريخ تطوّر ويرايش در ايران

پرسش‌هايي كه با شما حضّار گرامي در ميان ميگذارم و مي‌كوشم پاسخ آنها را به آگاهي برسانم، عبارت است از: ويرايش/ ويراستاري از چه زماني در ايران به كار گرفته شده است؟ آيا ايرانيان با دانش، فنّ و هنر ويرايش آشنايي نداشتهاند و آن را از ديگران آموختهاند؟ اين گفته كه «ايرانيان تا سالهاي نسبتاً اخير با ويرايش آشنا نبوده‌اند»، گفتهاي كه به صورتهاي مختلف اينجا و آنجا تكرار شده است، مدعاي درستي است؟ اينكه مي‌گويند «جامعۀ ايران در دهۀ 1330 از طريق مقابلۀ ترجمهها در چند موسسۀ انتشاراتي با ويرايش، يا ويرايش جديد آشنا شده‌است» صحت دارد؟ از «ويرايش جديد» كه صحبت به ميان مي‌آيد، آيا زمان معيني هم براي «ويرايش قديم» تعيين مي‌شود تا بتوان به فاصلۀ زماني ميان اين دو و تفاوت ميان آنها پي‌برد؟