بازتاب مفاهيم كلامي در ديباچۀ مثنوي‌هاي اميرخسرو دهلوي (با تمركز بر منظومه‌هاي هشت بهشت، شيرين و خسرو و مجنون و ليلي)

بيان مسئله: ديباچۀ منظومه‌هاي غنايي همواره جايگاهي براي بيان اعتقادات و ديدگاه‌هاي شاعران است كه پيش از ورود به داستان با طرح برخي مسائل كلامي، در تبيين انديشه‌هاي خويش مي‌كوشند. اميرخسرو دهلوي نيز به همين روش در منظومه‌هاي خود به پرورش مفاهيم كلامي مي‌پردازد.روش: در اين مقاله برجستگي مفاهيم كلامي در ديباچه مثنوي‌هاي اميرخسرو دهلوي با تمركز بر مثنوي‌هاي «هشت بهشت»، «شيرين و خسرو» و «مجنون و ليلي» بررسي مي‌شود.يافته‌ها و نتايج: پس از بررسي ديباچه‌ها ازنظر برجستگي مفاهيم كلامي، نتيجۀ به‌دست‌آمده اين است كه اميرخسرو دهلوي در بيشتر ابياتي كه متضمّن مفاهيم كلامي است، به آياتي از قرآن كريم و يا احاديثي از ائمۀ معصوم ـ چه به‌صورت مستقيم و چه به روش غيرمستقيم و ضمني ـ استناد كرده و از اين راه به‌دنبال رسيدن به دو هدف بوده است؛ نخست آنكه به برجسته‌سازي مفاهيم كلامي با استناد به آيات و روايات بپردازد تا عقايدش را با اين شيوه براي مخاطبانش باورپذير كند و ازسوي ديگر، درپي اداي احترام به قرآن كريم و احاديث ائمۀ معصوم بوده است. از ميان سه منظومۀ بررسي‌شده، مفاهيم كلامي در ديباچۀ منظومۀ «هشت بهشت» بيش از دو منظومۀ ديگر است و شاعر در ديباچۀ اين منظومه به بحث درباره مفاهيم متنوّع و متعدّدي از علم كلام پرداخته است.