كرامات زمينه‌ساز چهره‌اي اسطوره‌اي از عارفان براساس نظريات جوزف كمپبل

بيان مسئله: يكي از مباحث پرمناقشه عرفان اسلامي، متصورشدن قدرت كرامت‌گونه براي شيوخ متصوفه است كه قرابت معنايي و محتوايي بسياري به معجزه دارد. با اين تفاوت كه معجزه مخصوص پيامبران و كرامت، كارهاي خارق‌العاده اولياءالله است. با سازمان‌يافتن طريقت‌ها در ميانه‌هاي قرن پنجم هجري و ضعف شديد حكومت سلجوقي بعد از شكست سنجر (م. 552 ق.) از غزان و فروپاشي اوضاع اجتماعي و سياسي، كرامت مدلولي متفاوت يافت و به كارهاي فوق‌بشري مرشد طريقت اشاره مي‌كرد. پير و مراد ديگر تنها يك شخص روحاني صرف نيست؛ بلكه مانند قهرمانان اسطوره‌اي با قدرت الهي تصوير مي‌شود كه نظم و قوانين الهي حاكم بر طبيعت را مي‌شكند. كراماتْ مسير سفر سالك را مانند سفر قهرمان اسطوره‌ها ترسيم مي‌كند كه شيخ از مسير بسيار سخت و صعبي گذر كرده تا توانسته است به چنين قدرت مافوق‌انساني دست يابد و از ثمرات آن، مريدان و حاميانش را بهره‌مند كند. نظريه «تك‌اسطوره» جوزف كمپبل، انطباق بسياري با مسير سفر روحاني سالك دارد. روش: در اين مقاله منابع مكتوب عرفاني و تاريخي مربوط‌به سير حركت عارف تا رسيدن به كمال گردآوري شد؛ سپس آن مفاهيم با سه مرحله «جدايي»، «تشرف» و «بازگشت» نظريه كمپبل تطبيق داده شد. نتايج و يافته‌ها: از تطابق يادشده به اين نتيجه مي‌توان رسيد كه هدف از خلق كرامات، ساخت چهره‌اي اسطوره‌اي از عارفان است تا آنان را قهرمانان مذهبي عصر جديد معرفي كنند.