اثر سامانه‌هاي خاك‌ورزي و روش كنترل علف‌هاي هرز بر برخي ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي خاك در تناوب كشت ذرت-گندم

استفاده از خاك‌ورزي حفاظتي همزمان باكاربرد روش‌هاي مديريتي مناسب همچون حفظ بقايا، استفاده ازتناوب صحيح و كنترل علف‌هاي هرز سبب پايداري خاكدانه‌ها، جلوگيري ازتخريب ساختمان خاك و افزايش ماده‌آلي خاك مي شود. بنابراين تغيير روش خاكورزي ازسامانه‌هاي مرسوم به حفاظتي بويژه در چرخه‌هاي تناوب گياهان، اجتناب‌ناپذير است. پژوهش حاضر به‌منظور بررسي سامانه‌هاي خاك‌ورزي (چهار تيمار شخم شامل ZT- ZT: بدون شخم بدون شخم؛ ZT- CT: بدون شخم شخم متعارف؛ CT- CT: شخم متعارف شخم متعارف و CT- ZT: شخم متعارف بدون شخم) و چهارتيمار مديريت علف‌هاي هرز (شامل W1: كنترل؛ W2: نيكوسولفورون پس‌رويشي+وجين‌دستي در كشت ذرت و متريبيوزين پس‌رويشي+وجين‌دستي در كشت گندم؛ W3: آترازين پيش‌كاشت+نيكوسولفورون پس‌رويشي در كشت ذرت و كلودينافوپ پس‌رويشي+بوموكسينيل+ام‌سي‌پ پس‌رويشي در كشت گندم؛ W4: بقاياي گندم به‌صورت مالچ+نيكوسولفورون پس‌رويشي در كشت ذرت و بقاياي ذرت به‌صورت مالچ+متريبيوزين در كشت گندم) بر برخي ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي عمق‌هاي خاك (D1: 0 -15 و D2: 15- 30 سانتي‌متر) در تناوب ذرت گندم طي سال زراعي 1401-1400 در اراضي مركز خدمات كشاورزي شاوور شهرستان شوش به‌صورت اسپليت‌فاكتوريل در قالب طرح پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه‌تكرار و در مجموع 96 نمونه اجرا شد. نتايج حاكي از تاثير معني‌دار برهمكنش تيمارهاي مورد بررسي بر تمام صفات مورد مطالعه به جز pH خاك بود. كمترين مقدار چگالي ظاهري خاك در تيمار CT -ZT×W4×D1 با ميانگين 1.390 گرم بر سانتي‌متر‌ مكعب مشاهده شد، همچنين هدايت هيدروليكي خاك در تيمارCT- CT×W3×D1 در بيشترين مقدار خود (با ميانگين 0.994 سانتي‌متر در ساعت) بود. بالاترين مقدار ماده‌آلي خاك (0.771 درصد) و عناصر فسفر و پتاسيم (به‌ترتيب 13.96 و 234.7 ميلي‌گرم بر كيلوگرم) نيز از تيمار ZT- ZT×W4×D1 حاصل شد. بنابراين به منظور پايداري و بهبود ويژگي هاي فيزيكي و شيميايي خصوصا در لايه سطحي خاك (عمق 0-15 سانتي متري) در تناوب كشت ذرت-گندم استفاده از سامانه هاي خاكورزي شخم متعارف-بدون شخم و بقاياي گندم به صورت مالچ+نيكوسولفورون پس رويشي در كشت ذرت و بقاياي ذرت به صورت مالچ+ متريبيوزين در كشت گندم تاثير مثبت داشته است.