تحليل رشد كالبدي شهر كرج

شهر پديده‌‌اي ساكن نيست و با فعاليت‌‌هاي انساني و طبيعي و متاثر از عوامل مختلف در حال تغيير شكل، تحول و گسترش در ابعاد مختلف است. هدف اين پژوهش شناخت پايداري يا ناپايداري الگوي رشد كالبدي شهر كرج و تحليل آن از طريق مدل‌‌هاي كمي است. روش تحقيق توصيفي-تحليلي بوده و با استفاده از مدل‌‌هاي آنتروپي شانون و هلدرن به تعيين الگوي موجود رشد فيزيكي شهر پرداخته است. مناطق ده‌‌گانه شهر كرج در فاصله‌‌ سال‌‌هاي 1335 تا 1395 مورد بررسي قرار گرفت و جامعه‌‌ي آماري كل شهر كرج در سالهاي مختلف از نظر شاخص‌‌هاي جمعيت هر منطقه، مساحت ساخته شده هر منطقه، مساحت كلي و همچنين وسعت شهر و سرانه‌‌ ناخالص مورد بررسي قرار گرفت. رشد جمعيت و گسترش سطح زير پوشش بافت شهري كرج نمودي از فرآيند جذب جمعيت به مركز سياسي-خدماتي كشور است كه باعث رشد و گسترش نامتعادل بافت شهري است و با موقعيت و شرايط خاص خود به طور عيني با پديده پراكنده رويي مواجه است لذا براي تأييد اين ادعا مورد مطالعه قرار گرفت. يافته‌‌ها نشان مي‌‌دهد كه شهر كرج رشد كالبدي فراواني داشته و مي‌‌توان الگوي رشد پراكنده يا گسترش افقي بي‌‌رويه را براي اين شهر متصور شد. ضريب آنتروپي شانون براي سال‌‌هاي 1390و 1395 به ترتيب 2.4849 و 2.20374 مي‌‌باشد كه نشان دهنده رشد افقي طي دوره مطالعه پنج ساله است. نتايج مدل هلدرن نيز نشان مي‌‌دهد كه طي دوره‌‌ 60 ساله، از مساحتي كه به پهنه‌‌ي شهر كرج اضافه شده است، از مجموع صد درصد افزايش، 108درصد ناشي از افزايش جمعيت بوده است و منفي 8 درصد ناشي از افزايش سرانه كل شهري كه نشان از ناپايداري دارد. نتايج نشان دهنده اين واقعيت است كه اين شهر در سطح بالايي از پراكندگي و بي‌‌نظمي در رشد جمعيت است و توسعه فيزيكي آن افقي و فراتر از حد معقول است.