انواع استعداد از ديدگاه اسلام با تكيه بر حديث جنود عقل و جهل: تحليل مضمون

Types of talent according to Islam based on the Hadith of armies of wisdom and ignorance: Thematic analysis

استعدادهاي انسان، با وجود همه تفاوت ها و گونه گوني ها در نوع و شدتشان، حكايت از وجود ظرفيتي مثبت در درون انسان دارد و هدف از بعثت انبيا نيز شكوفاسازي اين ظرفيت مثبت است. اين پژوهش به منظور شناسايي انواع استعداد از ديدگاه اسلام با تكيه بر حديث جنود عقل و جهل طراحي شد. روش پژوهش، كيفي به شيوه تحليل مضمون بود. نمونه گيري به صورت هدفمند صورت گرفت و حديث جنود عقل و جهل كه مشتمل بر مجموعه اي از ظرفيت هاي مثبت انساني است به منظور بازشناسي انواع استعداد از ديدگاه اسلام انتخاب شد. پس از گردآوري داده ها، فرايند كدگذاري آغاز و داده ها تحليل شد. يافته هاي پژوهش نشان داد 156 مضمون پايه، 71 مضمون سازمان دهنده و 5 مضمون فراگير وجود دارد. 5 مضمون فراگير شامل استعداد عقلاني، استعداد انگيزشي-عاطفي، استعداد ارتباطي، استعداد معنوي و استعداد مالي-اقتصادي است كه بيانگر انواع استعداد از ديدگاه اسلام است. همچنين، يافته ها نشان داد كه در ميان اين استعدادهاي پنجگانه، استعداد عقلاني، بارزترين و اثربخش ترين استعداد به شمار مي آيد و استعداد ارتباطي دايره مفهومي وسيع تري نسبت به ساير انواع استعداد دارد.

Human talents, with all of similarities and variations in their type and amount, are indicative of the existence of a positive capability within human being. The goal of sending prophets was to actualize this human capability. This research aimed to identify the types of talent from Islam’s perspective based of the Hadith of armies of wisdom and ignorance. This was a qualitative thematic analysis study. Purposive sampling method was applied. The Hadith of armies of wisdom and ignorance consists of set of positive human capabilities which were selected in order to identify Types of talents according to Islam. After collecting data, coding began and the data were analyzed. Research findings showed 156 basis themes, 71 organizing themes, and 5 comprehensive themes. The 5 comprehensive themes include: intellectual talent, motivational-effective talent, relational talent, spiritual talent, and financial-economic talent; these are types of talents according to Islam. In addition, results showed that among these five talents, intellectual talent was the most evident and the most effective; relational talent has a wider conceptual domain.