ممنوعيت بهره به‌مثابه حكمت شارع در راستاي جلوگيري از كنش متقابل سفته‌باز و بانك در ايجاد ادواري پديده «ازجادررفتگي سنجه ارزش»

جوامع اقتصادي همواره متعاقب بحران‌هاي مالي و بانكي تكرارشونده، تعميق نابرابري‌ها را تجربه كرده و خواهند كرد. سؤال مشخص پژوهش حاضر آن است كه كدام عوامل باعث مي‌شوند معيار محاسبه ارزش، در خلال بحران‌ها، نوبه‌نو دچار ازجادررفتگي شود و در ادامه، طي چه روندي، مجدداً سنجه ارزش، در محيط اقتصاد، استقرار جديد پيدا مي‌كند. براي پاسخ به سؤال فوق، روش كتابخانه‌اي و اسنادي مورد استفاده قرار گرفته و براي تبيين مفهوم سنجه ارزش، به آراء علامه طباطبايي مراجعه شده است. نتيجه پژوهش آن است كه خلق منعطف اعتبار توسط نهاد بانك، ازيك‌طرف و به‌خودارجاعي سفته‌بازي از طرف ديگر، به‌صورت توأمان منجر به بروز گاه‌به‌گاه بحران‌هاي پولي مي‌شوند. متعاقب بروز هر بحران پولي، تنها مي‌توان گفت كه فهم اوليه و مشترك كنشگران از سنجه محو و نابود شده و در حقيقت، انقلابي در فهم كنشگران از سنجه رخ داده است به‌طوري‌كه امكان نمايش ميزان تغيير كلي در سنجه از طريق يك كميت مشخص، قابل كشف و قابل محاسبه اساساً منتفي است. در اين شرايط، سنجه كه تا پيش‌ازاين، يك موجوديت عيني بوده اكنون به يك موجوديت ذهني تبديل مي‌شود. متعاقب ازجا دررفتن سنجه و ناپديد شدن فهم مشترك كنشگران از آن، بلافاصله مكانيسم‌هايي خودتقويت‌گر به كار مي‌افتند كه نتيجه حتمي آنها عبارت‌اند از: 1. افزايش ذاتي نابرابري‌ها 2. تفوق روزافزون بخش مالي بر بخش حقيقي اقتصاد.