اولويت‌بندي احداث انواع بندهاي ‌اصلاحي ‌آبخيزداري به‌روش تحليل ‌چندمعياره ‌مكاني (مطالعه ‌موردي: حوزه‌ آبخيز دوراهان)

مكان‌يابي روش‌هاي اصلاحي در مديريت حوزه‌هاي آبخيز يكي از مسايل چالش برانگيز است و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭼﻨﺪﻣﻌﻴــﺎﺭﻩ روشي براي كمك به مديران براي رفع اين مشكل مي‌باشد. اين مطالعه با هدف ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻜﺎﻥ‌ﻫﺎﻱ ﻣﻨﺎﺳــﺐ احداث بندﻫﺎﻱ ﺍﺻﻼﺣﻲ ﺗﻮﺭﻱ ﺳﻨﮕﻲ، خاكي و سنگي ملاتي با استفاده از تحليل چندمعياره در حوزه آبخيز دوراهان استان چهارمحال و بختياري انجام شد. در اين روش ﻣﺪﻝ ﺩﺭﺧﺘــﻲ ﺗﺤﻠﻴــﻞ ﻭ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﻘﺸــﻪ‌ﻫﺎﻯ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻃﺒﻴﻌﻰ(سيل‌خيزي، فرسايش، درجه آبراهه، ﺷﻴﺐ و ﺭﺧﺴــﺎﺭﻩ ي ژﺋﻮﻣﺮﻓﻮﻟﻮژﻯ)، عوامل ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻯ(ﻧﺰﺩﻳﻜﻰ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎ، نزديكي ﺑــﻪ ﺟﺎﺩﻩ) ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩﻳت‌ﻫﺎﻯ ﻣﻜﺎﻧﻰ (درجه آبراهه، ﺷــﻴﺐ، ﺭﺧﺴﺎﺭﻩ ژﺋﻮﻣﺮﻓﻮﻟﻮژﻯ و ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ) تهيه ﺷﺪ. براي ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺯﻭﺟﻲ و وزن دهي به عوامل ﺍﺯ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮﺍﺗﺒﻰ (AHP) استفاده‌ﺷــﺪ و بردار ويژه‌ي مربوط به هر معيار از ميانگين وزني معيار مربوطه نسبت به كل معيارها محاسبه‌گرديد. بر اساس نتايج،‏ سيل‌خيزي و فرسايش به‌ترتيب با مقادير 0.36 و 0.32 از اهميت بيشتري برخوردار بودند. اهداف نيز به صورت زوجي و بر اساس هر معيار با هم مقايسه‌شده و امتياز مربوط به هر كدام مشخص‌شد. در اين حوزه اولويت اول به بندخاكي با امتياز0.49 و اولويت‌هاي دوم و سوم به‌ترتيب به بندسنگي ملاتي و گابيوني با امتيازهاي 0.32 و 0.13 تخصيص داده‌شد. در انتها نقشه‌هاي مربوط به معيارها با استفاده از نرم‌افزارILWIS به‌صورت رستري تهيه و به  همراه وزن هر معيار وارد مدل تحليل چندمعياره مكاني (SMCE) شد و در نهايت نقشه مكان‌يابي احداث بندهاي خاكي، سنگي ملاتي و گابيوني تهيه‌گرديد كه زيرحوزه هاي 6 و7 براي احداث اين سازه‌ها مناسب‌تر بودند. استفاده از اين روش مي‌تواند براي ساير پروژه‌هاي بيو‌مكانيكي در عرصه نيز پيشنهاد شود.