ارزيابي اختلافات ژئوپليتيك در منطقه خليج فارس (نمونه اي از اختلافات دروني جهان اسلام)

هدف: هدف از اين پژوهش، بررسي اختلافات ژئوپليتيك در منطقه خليج فارس است. امروزه خليج فارس به عنوان يكي از مهم ترين حوزه هاي ژئوپليتيكي جهان شناخته مي شود كه اين مهم با نگاهي به نظريه ها و رويكردهايي نظير «اسپايكمن»، «جفري كمپ» و «فون لوهازن» مشاهده مي گردد. اهميت ژئواكونوميكي موجود در منطقه به خاطر وجود منابع انرژي، موقعيت ارتباطي مناسب و ساختار ژئوپليتيك منطقه منجر به اختلافات تاريخي و تمدني ميان كشورهاي منطقه و همچنين اختلاف ميان كشورهاي فرامنطقه اي در روابط با كشورهاي منطقه شده است.روش: روش اين پژوهش از نظر هدف، «كاربردي» و از نظر ماهيت، «توصيفي - تحليلي» است. اين پژوهش، با بهره گيري از تئوري «جان كالينر» كه معطوف به اختلافات ژئوپليتيكي است به دنبال پاسخگويي به اين سؤال است كه چه عوامل و مؤلفه هايي منجر به اختلافات ژئوپليتيكي در منطقه خليج فارس مي شود؟يافته ها: يافته هاي پژوهش بيانگر اختلافات ژئوپليتيكي در منطقه خليج فارس در ابعاد اختلافات سرزميني (ادعاها و اختلافات بر سر مرز، سرزمين و قلمروهاي دريايي)، اختلافات استراتژيك (اختلافات ميان كشورها بر سر مكان ها و نقاط استراتژيك نظير اروند رود، ابوموسي و تنگه هرمز)، اختلافات اقتصادي (اختلاف بر سر منابع انرژي و ميادين دريايي مشترك)، اختلافات زيست محيطي (اختلاف بر سر محيط زيست دريايي و كمبود منابع آب موجود در منطقه) و اختلافات فرهنگي (اختلافات تاريخي –  تمدني و قوميتي) است كه منجر به رقابت و تنش ژئوپليتيكي در روابط كشورهاي منطقه و دخالت قدرت هاي فرامنطقه اي در منطقه خليج فارس شده است.نتيجه گيري: نتايج تحقيق بيانگر اختلافات ژئوپليتيكي كشورهاي منطقه خليج فارس در پنج بُعد «سرزميني، اقتصادي، استراتژيك، فرهنگي و زيست محيطي» است كه مهم ترين پيامدهاي اين اختلافات «عدم شكل گيري يك سازمان منطقه اي جامع»، «فقدان رويكرد امنيتي دسته جمعي»، «جنگ هاي اول و دوم خليج فارس»، «رقابت هاي ژئوپليتيكي» و «جنگ هاي نيابتي» در حال حاضر شده است.