تأثير شرايط اكولوژيك بر خاصيت پاداكسايشي و ميزان كمي و كيفي اسانس گياه Thymbra spicata L

آويشن زوفايي (Thymbra spicata L) گياهي از خانواده نعنا (Lamiaceae) است كه در مناطق وسيعي از ايران پراكنش دارد. در اين مطالعه اكوتيپ‌هاي مختلف آويشن زوفايي از سه منطقه مختلف در سطح استان ايلام جمع‌آوري گرديد و ميزان فنول و فلاونوييد كل، فعاليت پاداكسايشي، بازدهي اسانس و همچنين ميزان تركيب‌هاي اسانس با استفاده از دستگاه‌هاي GC و GC-MS ارزيابي شد. نتايج نشان داد كه همبستگي مثبت و معني‌داري بين محتواي فنول و فلاونوييد كل با فعاليت پاداكسايشي مشاهده گرديد، به‌طوري كه عصاره آويشن زوفايي جمع‌آوري شده از كوه مانشت با محتواي فنول و فلاونوييد بالا داراي بيشترين فعاليت پاداكسايشي بود. تركيب اصلي اسانس آويشن زوفايي جمع‌آوري شده در مناطق مختلف با شرايط اكولوژيكي مختلف تيمول مي‌باشد كه در محدوده بين 22.6% تا 40.7% متغير بود. ديگر تركيب‌هاي اصلي جمع‌آوري شده از مناطق مختلف كارواكرول، پارا-سيمن و گاما-ترپينن بودند. نتايج نشان داد كه نمونه آويشن زوفايي جمع‌آوري شده از منطقه كاوران داراي بيشترين درصد اسانس (با ميانگين 2.4%) و نمونه جمع‌آوري شده از كوه مانشت داراي كمترين درصد اسانس (با ميانگين 1.4%) بودند. نتايج بدست آمده از اين تحقيق نشان داد كه بازدهي اسانس و ميزان كمّي و كيفي تركيب‌هاي اسانس نه تنها به عوامل ژنتيكي بلكه به عوامل اكولوژيكي و محيطي ازجمله ارتفاع از سطح دريا، ميانگين دماي ساليانه و بارش ساليانه بستگي دارد.