تأثير بيوچار و تنش خشكي بر برخي سازوكار‌هاي حفاظتي سياه‌دانه (Nigella sativa L.)

سياه‌دانه (Nigella sativa L.) از گياهان دارويي ارزشمند است كه در صنايع مختلف كاربرد وسيعي دارد. تجمع اسموليت‌هاي سازگار از پاسخ‌هاي رايج گياهان در رويارويي با تنش خشكي است. به‌منظور بررسي اثر رژيم‌هاي آبياري و كاربرد بيوچار (حاصل از گرمادهي كود گاوي) بر گياه دارويي سياه‌دانه، آزمايشي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار در گلخانه دانشكده كشاورزي دانشگاه كردستان در سال 1397 به اجرا درآمد. فاكتورهاي آزمايش شامل تنش خشكي در سه سطح 100، 70 و 40 درصد ظرفيت زراعي و مصرف بيوچار در دو سطح 0 و 15 تن در هكتار بودند. نتـايج تجزيه واريانس داده‌ها نشان داد كه اثرات متقابل سطوح تنش خشكي و كاربرد بيوچار روي پراكسيد هيدروژن، مالون دي آلدئيد، پراكسيداز، سوپراكسيد ديسموتاز، پرولين، كربوهيدرات‌هاي محلول (محلول در آب و اتانول) و پتانسيل اسمزي معني‌دار بود. افـزايش شدت تنش خشكي منجر به افزايش پراكسيد هيدروژن، مالون دي آلدئيد، پراكسيداز، سوپراكسيد ديسموتاز، پرولين و كربوهيدرات‌هاي محلول (محلول در آب و اتانول) و منفي‌تر شدن پتانسيل اسمزي شد. كاربرد بيوچار سبب كاهش اثرات منفي تنش خشكي گرديد، به‌طوري كه ميزان توليد پراكسيد هيدروژن، مالون دي آلدئيد، پراكسيداز، سوپراكسيد ديسموتاز، پرولين و كربوهيدرات‌هاي محلول (در آب و الكل) نسبت به تيمار‌هاي فاقد بيوچار كمتر بود. به‌طور كلي نتايج تحقيق حاضر بيان‌كننده نقش مفيد و مؤثر بيوچار در بهبود خصوصيات فيزيولوژيك و اسموليت‌هاي محافظتي سياه‌دانه در شرايط تنش خشكي بود.