ارزيابي سميت و خطر سلامت مرتبط با عناصر بالقوه سمي (روي، سرب، كادميم و كروم) خاك حاشيه جاده ‏‏اي شهر همدان

حمل و نقل جاده ‏اي به يكي از منابع اصلي آلودگي فلزي تبديل شده است كه مي‏‌تواند بر خاك‌هاي كنار جاده‌ها تأثير بگذارد. از اين‌رو، در پژوهش حاضر، به‏ منظور ارزيابي خطر سميت و سلامت مرتبط با عناصر بالقوه سمي (روي، سرب، كادميم و كروم) خاك حاشيه جاده‌اي شهر همدان، پس از برداشت 63 نمونه خاك سطحي در طول 700 متر از يك قطعه 9 كيلومتري از جاده‏ هاي گلتپه، رزن و كرمانشاه در سال 1398 و آماده‌سازي و هضم اسيدي نمونه‏‌ها در آزمايشگاه، محتوي عناصر در آن‌ها به‌روش طيف‌سنجي نوري پلاسماي جفت شده القايي (ICP-OES) خوانده شد. نتايج محاسبه شاخص جامع آلودگي نمرو (NIPI) نشان داد كه آلودگي عناصر روي، سرب، كادميم و كروم در ايستگاه‎‌هاي با جحم ترافيك زياد (رزن و كرمانشاه) شديد و بيان‌‏گر تأثير ورودي‌هاي انساني به‌ويژه با منشأ ترافيك بوده است. همچنين، ميانگين مقادير شاخص‏ خطر سميت بوم‌شناختي (TRI) عناصر در نمونه‏‌هاي خاك بيان‌گر عدم سميت بود. نتايج حاصل از ارزيابي خطر سلامتي نشان داد كه در همه ايستگاه‌هاي نمونه‌برداري مقادير شاخص خطر تجمعي غيرسرطان‏‌زايي (HI) عناصر مورد مطالعه براي هر دو گروه كودك و بزرگسال در طبقه خطر كم قرار داشت. از طرفي، خطر سرطان‌زايي (CR) كروم در هر دو رده سني در سطح قابل ‏تحمل بود، در حالي‏ كه، سرب و كادميم خطر سرطان‌زايي قابل توجهي نداشتند. در مجموع، به‏‏ منظور حفظ سلامت محيط و انسان نسبت به پايش منظم محتوي عناصر بالقوه سمي و ارزيابي مخاطره سلامت خاك‌هاي آلوده به فلزات سنگين توصيه مي‌شود.