وضعيّت شناسي زيارت اهل قبور در فقه مقارن

حضور بر مزار اموات و به تعبيري رفتگان خاك، اعمّ از صالح و فاسد، از موارد پرمناقشه فقه اسلامي است؛ به گونه اي كه فرق مختلف اسلامي گاه در كنار هم قرار گرفته و فقيهان اماميه و اهل سنّت، همسو با يكديگر نظر واحدي را اتّخاذ كرده اند؛ هرچند بخشي از عامّه، در اينجا راه خود را از ديگر هم مذهبان جدا كرده، به سمت حرمت عمل مزبور و مشرك و كافر دانستن زائر حركت كردهاند. البته اين به معناي دوگانه بودن فتاواي فقيهان نيست بلكه نتيجة حاصل از كاوش و جستجوي مفصّل در منابع فقهي و حتّي كلامي انديشمندان اماميّه و عامّه، وجود چهار نظريّه مختلف را در محلّ بحث نشان مي دهد. نگارندگان به شيوة توصيفي - تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانهاي گمان ميكنند حقّ با مشهور فقيهان اماميّه و عامّه است؛ يعني زيارت اهل قبور جائز و پسنديده است، ولي تا جائيكه افعال زائدي صورت نگيرد و تنها به حضور بر سر مزار، قرائت دعا و قرآن و خلاصه طلب بخشش براي اموات بسنده شود.