مطالعه آثار تصويرگران كتاب كودك دهه ۴۰ در ايران بر اساس قوانين و اصول ادراك ديداري (موارد مطالعاتي: آثار تصويرگري مثقالي و زرين كلك)

فرايند ادراك ديداري، واجد اصول نظام‌مندي است كه مي توانند در بازشناسي آثار هنري مفيد واقع شوند. بر اين اساس، قوانين گشتالت در ياري رساندن به ذهن انسان در تجزيه و تحليل آثار تصويرگري كتب كودك نقشي اساسي به عهده دارد. در زمينه آثار گرافيكي و تصويرگري كتب كودكان با استفاده از اصول ادراك ديداري و روان شناسي گشتالت، مي‌توان به داده‌هاي نويافته، مهم و چشم‌گيري دست يافت. هدف از اين پژوهش، كشف و شناسايي شايسته و دقيق ظرايف و مختصات تصويرگري كتب كودك است. يك تصويرِ به‌ظاهر ساده نقش بسته بر صفحه كتاب كودكان، داراي ويژگي‌هاي ساختيِ بسيار متنوع و متعددي است كه براي شناخت درست ماهيت آن، مي توان از سنجه هاي مطرح در حوزه ادراك ديداري كمك گرفت. روش تحقيق از نوع توصيفي- تحليلي و روش گردآوري اطلاعات كتابخانه اي و اسنادي بوده است. در اين پژوهش، از ميان هنرمندان تصويرگر كتب كودكان در دهه چهل ايران دو هنرمند با توجه به ميزان فعاليت و بهره گيري ايشان از اصول و قوانين گشتالت، به روش غير احتمالي از نوع وضعي و هم‌چنين، از بين آثار ايشان يك اثر با روش نمونه گيري هدفمند انتخاب و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته هاي پژوهش حاكي از آن است قوانين شكل و زمينه، مشابهت، مجاورت، بستار، سرنوشت مشترك و قرينگي بيشترين حضور را در آثار اين هنرمندان داشته اند و هنرمندان از اين اصول در ايجاد پرگنانز بالا و بيش‌ترين سطح تاثيرگذاري و تحقق ادراك قوي متناسب با موضوع اثر در ذهن مخاطب بهره گرفته اند. قوانين امتداد خوب و پيوستگي به دليل حضور كم و يا كمرنگ در مقايسه با ساير اصول، سطح پرگنانس پاييني را در فرايند ادراك ديداري موارد مطالعاتي اين پژوهش ايجاد مي‌نمايند.