بررسي تطبيقي آيه چهل سوره توبه با تأكيد بر مناظره شيخ مفيد

آيه 40 سوره توبه معروف به آيه غار به علت اشتمال آن نسبت به قضيه مصاحبت ابوبكر با پيامبر؟صل؟ در غار ميان مفسران اماميه و اهل تسنن مورد بحث بوده است. هدف از اين نوشتار، تحليل و تبيين ادله تفسيري فريقين و داوري بين آن‌ها با تأكيد بر مناظره منقول از شيخ مفيد مي‌باشد كه براساس گردآوري اطلاعات كتابخانه‌اي از تفاسير شيعه و اهل تسنن و برخي كتب كلامي مرتبط و روشب توصيفي _ تحليلي آن‌ها به گونه تطبيقي و توجه به اشتراك‌ها و افتراق‌ها و سپس قضاوت بين دلايل انجام گرفته است. استفضال براي ابوبكر توسط مفسران عامه با ايرادهايي مواجه است؛ مانند مصداقيّت عبدالله بن بكر به جاي او؛ روايت عايشه در عدم نزول آيه درباره او و خاندانش مگر حادثه افك؛ حضور ابوبكر در نماز جماعت سالم بن حذيفه در قبا هم‌زمان با وقوع حادثه غار. با لحاظ ادبيات مناظره علماي شيعه در مقام تفسير يا جدل با مخالفان، ديده مي‌شود كه اولاً، منطق بر اين استدلال‌ها حكم‌فرماست؛ ثانياً، ادب مناظره نيز رعايت شده است؛ درصورتي‌كه در اين ميان برخي مفسران اهل تسنن با تعصّب به تفسير اين آيه پرداخته‌اند.