مرور صوري و محتوايي مطالعات زيارت و گردشگري مذهبي در ايران (1382-1400)

به رغم قدمت سنت زيارت در جامعه ايراني و شيعي، در دو دهه اخير با رونق گردشگري، زيارت و سفرهاي مذهبي افزايش چشمگيري يافت. همزمان پژوهش هاي پرشماري نيز درباره ابعاد مختلف سفرهاي زيارتي انجام شد. اين مطالعات هم از زاويه مديريتي به مقاصد زيارتي پرداخته اند و هم تجربه زيارت را بررسي كرده اند. اگرچه در دنياي پژوهش هاي منتشرشده انگليسي زبان، چندين پژوهش مروري انجام شده است، اما در فضاي پژوهشي ايراني فارسي زبان، با وجود انباشت يافته ها، چنين مقالاتي به چشم نمي خورد و مرور و جمع بندي پژوهش هاي انجام شده در زمينه زيارت و گردشگري مذهبي در ايران صورت نگرفته است. از اين رو پژوهش حاضر در صدد است ويژگي هاي صوري و محتوايي مقالات علمي-پژوهشي فارسي زبان را در زمينه زيارت و گردشگري مذهبي بررسي، و شكاف هاي تحقيقاتي را شناسايي كند. به اين منظور مقالات منتشرشده در نشريات فارسي زبان مصوب علمي-پژوهشي وزارت علوم در بازه 1382-1400 به روش مرور نظام مند و با تكنيك تحليل مضمون بررسي شد. سپس مشخصات مقالات از لحاظ: توزيع زماني، فراواني، پراكنش جغرافيايي، مشخصات نويسندگان از لحاظ: جنسيت، فراواني و حوزه مطالعاتي، و مشخصات روش شناختي مقالات از لحاظ: روش تحقيق، منبع داده ها، ابزار گردآوري داده ها، واحد مشاهده، شيوه نمونه گيري، آزمونهاي آماري احصا و توصيف شد. سپس محتواي مقالات بر حسب ارتباط با نظام هاي جامعوي پارسونزي طبقه بندي شدند و ابعاد بررسي ها، حوزه هاي پركار و كم كار و شكاف هاي پژوهشي در مطالعات زيارت و گردشگري مذهبي در ايران شناسايي و معرفي شد تا ايده ها و مسيرهايي براي تحقيقات جديد و توسعه دانش در اين حوزه فراهم آيد.